Literatura białoruska

Literatura białoruska – literatura w języku białoruskim, która powstała na ziemiach współczesnej Białorusi, jak i poza jej granicami. Jej geneza sięga czasów Rusi Kijowskiej, gdy rozpoczęło się kształtowanie piśmiennictwa staroruskiego. Wyodrębnienie się literatury białoruskiej nastąpiło na przełomie XIV–XV wieku, a jej rozkwit przypadł na XVI–XVII wiek.

Język ruski (starobiałoruski) był językiem urzędowym w Wielkim Księstwie Litewskim do 1696, kiedy ostatecznie ustaliła się tam supremacja języka polskiego. W języku ruskim został spisany Statut Litewski oraz powstawały dzieła polemiczne i religijne. W 1517 roku Franciszek Skaryna w Pradze wydał pierwszą książkę w języku starobiałoruskim. W XVII wieku – w czasach działalności Symeona Połockiego – nastąpił rozwój sylabicznej poezji barokowej i dramatu szkolnego. W XVIII wieku białoruskie piśmiennictwo upadło, odrodziło się na początku XIX wieku – w epoce romantyzmu. W pierwszej połowie XIX wieku powstał poemat parodystyczny anonimowego autora "Taras na Parnasie", na terenach białoruskich działali romantycy Jan Barszczewski, Jan Czeczot, Wincenty Dunin-Marcinkiewicz, Aleksandr Rypiński. W drugiej połowie XIX wieku w literaturze białoruskiej rozpoczął się okres realizmu. Do przedstawicieli tego nurtu należeli Franciszek Bohuszewicz, Adam Hurynowicz i Janka Łuczyna. Po rewolucji 1905–1907 roku w Wilnie wydawano pierwsze białoruskie gazety. „Nasza Dola” ukazywała się w 1906 roku, „Nasza Niwa” wychodziła w latach 1906–1915. Wokół tych wydawnictw zaczęło się kształtowanie pierwszego środowiska literatów o sprecyzowanych poglądach przynależności do narodu białoruskiego. Wśród nich znaleźli się Maksim Bahdanowicz, Janka Kupała, Jakub Kołas, Zmitrok Biadula, Maksim Harecki, Aleś Harun, Ałaiza Paszkiewicz. Literatura białoruska przed I wojną światową łączyła w sobie cechy romantyczne, realistyczne i modernistyczne. Przed utworzeniem Białoruskiej Republiki Ludowej w 1918 roku dzieła literackie poświęcane były przede wszystkim problematyce społecznej i nosiły charakter patriotyczny.

W 1919 roku powstała Białoruska Socjalistyczna Republika Radziecka. W 1922 roku rozpoczęto wydawania czasopisma „Połymia”. W latach 1923–1928 ukazywał się periodyk „Maładniak”, w latach 1926–1931 – „Uzwyszsza”, wokół których koncentrowała się działalność pisarzy białoruskich, zarówno starszego, jak i młodszego pokolenia. Należeli do nich poeci Michaś Czarot, Uładzimir Dubouka, Andrej Aleksandrowicz, Aleś Dudar, prozaicy Maksim Harecki, Ciszka Hartny, Kuźma Czorny, dramatopisarze Jeuscihniej Mirowicz, Michajła Hramyka. Poza granicami BSRR literatura białoruska rozwijała się w Kownie, Wilnie i Pradze. W tych miastach tworzyli Michaś Maszara, Pilip Piestrak, Kazimir Swajak, Maksim Tank. W 1932 roku założono wydawnictwo "Litaratura i mastactwa". W 1934 roku utworzono Związek Pisarzy Białoruskiej SRR. W twórczości literatów zapanował socrealizm. Głównymi przedstawicielami tego nurtu byli Piatro Hlebka i Piatruś Brouka. Inne organizacje literackie uległy delegalizacji, a ich członków oskarżono o nacjonalizm i zastosowano wobec nich represje.

Literatura białoruska po II wojnie światowej przesiąknięta była tematyką wojenną i motywami budowy socjalizmu. W tym czasie ukazały się powieści Janki Bryla, Iwana Mieleża, Pilipa Piestraka, Iwana Szamiakina. W połowie lat sześćdziesiątych XX wieku literatura białoruska nawiązywała do tematów narodowych, społecznych, historycznych, moralnych. Pojawiła się tendencja do uzyskania przez literatów swobody wyrazu. W tym okresie tworzyli Wasil Bykau, Janka Bryl, Uładzimir Karatkiewicz, Andrej Makajonak, Iwan Ptasznikau, Aleś Razanau. Współcześnie literatura białoruska na nowo odkrywa twórczość pisarzy, działających na emigracji, jak Natalla Arsienniewa, Masiej Siadniou, Aleś Saławiej.


Suchedniów Północny

Suchedniów Północny – przystanek kolejowy w Suchedniowie, w województwie świętokrzyskim, w Polsce. Przystanek obsługuje lokalny ruch pasażerski na trasie Kielce – Skarżysko-Kamienna.

W roku 2017 przystanek obsługiwał 20–49 pasażerów na dobę.

Przystanek pełni jednocześnie rolę posterunku odstępowego odcinka Skarżysko-Kamienna – Suchedniów. Dzieli go na dwa odstępy o długościach 7 i 2 km. Choć posterunek przystosowany jest do prowadzenia ruchu jednokierunkowego po obu torach, posiada również semafory dla kierunku przeciwnego niż zasadniczy. Nie posiada jednak dla tego kierunku tarcz ostrzegawczych. Ruch prowadzony jest z nastawni „SP”, która jednocześnie pełni rolę dróżniczówki przejazdowej.

Przystanek osobowy wyposażony jest w dwa jednokrawędziowe perony z wiatami przystankowymi.

znajduje się w jednostce administracyjnej


Płaskowyż Ałazejski

Płaskowyż Ałazejski (przest. Wyżyna Ałazejska, ros. Алазейское плоскогорье) – płaskowyż w azjatyckiej części Rosji, w Jakucji.

Płaskowyż liczy blisko 300 km długości. Leży pomiędzy rzekami Indygirką i Kołymą, na północny wschód od Gór Momskich, na południowy zachód od Niziny Kołymskiej. Średnia wysokość 350 m n.p.m.; maksymalna 954 m n.p.m. Zbudowany z prekambryjskich gnejsów i paleozoicznych i mezozoicznych skał wulkanicznych i osadowych. Powierzchnia falista z płaskimi masywami. Źródła wielu rzek (m.in. Ałazei, Sededemy).

W niższych partiach bagna i tajga (modrzewie, sosny syberyjskie, wierzby, topole), w wyższych (od 600 m n.p.m.) tundra górska.


(3715) Štohl

(3715) Štohl – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 192 dni w średniej odległości 2,32 j.a. Została odkryta 19 lutego 1980 roku w Obserwatorium Kleť w pobliżu Czeskich Budziejowic przez Antonína Mrkosa. Nazwa planetoidy pochodzi od Jána Štohla (1932–1993), słowackiego astronoma. Przed jej nadaniem planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (3715) 1980 DS.


(3716) Petzval

(3716) Petzval – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 260 dni w średniej odległości 2,4 j.a. Została odkryta przez 2 października 1980 roku w Obserwatorium Kleť przez Antonína Mrkosa. Nazwa planetoidy pochodzi od Józsefa Petzvala (1807–1891), fizyka i optyka. Przed jej nadaniem planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (3716) 1980 TG.


(3719) Karamzin

(3719) Karamzin – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 267 dni w średniej odległości 2,4 j.a. Została odkryta 16 grudnia 1976 roku w Krymskim Obserwatorium Astrofizycznym w Nauczny na Krymie przez Ludmiłę Czernych. Nazwa planetoidy pochodzi od Nikołaja Karamzina (1766–1826), rosyjskiego pisarza. Przed jej nadaniem planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (3719) 1976 YO1.


(3860) Plovdiv

(3860) Plovdiv (1986 PM4) – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4,7 lat w średniej odległości 2,81 j.a.. Została odkryta 8 sierpnia 1986 roku w Narodowym Obserwatorium Astronomicznym w Rożnie przez Erica Elsta i Wioletę Iwanową. Nazwa planetoidy pochodzi od miasta Płowdiw w Bułgarii.


(3864) Søren

(3864) Søren – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 74 dni w średniej odległości 2,6 j.a. Została odkryta 6 grudnia 1986 roku w obserwatorium astronomicznym w Brorfelde przez Poula Jensena. Nazwa planetoidy pochodzi od Sørena Augustesena, syna Karla Augustesena, kolegi odkrywcy. Przed jej nadaniem planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (3864) 1986 XF.


(3870) Mayré

(3870) Mayré – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 91 dni w średniej odległości 2,62 j.a. Została odkryta 13 lutego 1988 roku w Obserwatorium La Silla przez Erica Elsta. Nazwa planetoidy pochodzi od najmłodszej córki odkrywcy. Przed jej nadaniem planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (3870) 1988 CG3.


(3784) Chopin

(3784) Chopin – planetoida z głównego pasa planetoid, okrążająca Słońce w ciągu 5,54 lat, w średniej odległości 3,13 au. Odkrył ją Eric Elst 31 października 1986 roku w Obserwatorium Haute-Provence.

Planetoida została nazwana na cześć Fryderyka Chopina.


(3934) Tove

(3934) Tove – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4,19 lat w średniej odległości 2,6 j.a. Odkryli ją Poul Jensen, Karl Augustesen i Hans Jørn Fogh Olsen 23 lutego 1987 roku w Obserwatorium Brorfelde. Nazwa planetoidy pochodzi od Tove Augustesen – żony drugiego z odkrywców. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (3934) 1987 DF1.


(4069) Blakee

(4069) Blakee – planetoida z grupy pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 74 dni w średniej odległości 2,17 j.a. Została odkryta 7 listopada 1978 roku w Obserwatorium Palomar przez Eleanor Helin i Schelte Busa. Nazwa planetoidy pochodzi od Lawrence’a E. Blakee, długoletniego asystenta w Obserwatorium Palomar i Obserwatorium na Mount Wilson. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (4069) 1978 VL7.


(4090) Říšehvězd

(4090) Říšehvězd – planetoida z grupy pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 227 dni w średniej odległości 2,36 j.a. Została odkryta 2 września 1986 roku w Obserwatorium Kleť w pobliżu Czeskich Budziejowic przez Antonína Mrkosa. Nazwa planetoidy pochodzi od „Říše hvězd” (pl. "Królestwo Gwiazd"), czeskiego popularnego pisma astronomicznego wydawanego przez Czeskie Towarzystwo Astronomiczne w Pradze. Została zasugerowana przez Janę Tichą, Miloša Tichego i Zdenka Moravca. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (4090) 1986 RH1.


(4328) Valina

(4328) Valina – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3,5 roku w średniej odległości 2,3 j.a. Odkrył ją 18 września 1982 roku Henri Debehogne w Obserwatorium La Silla. Nazwa planetoidy pochodzi od astronomki Waliny Arkadiewny Andrejczenko (i jej córki Aliny), która współpracowała z odkrywcą w ramach programu Tomsk-Observatory-Brussels-Program.


(4330) Vivaldi

(4330) Vivaldi – planetoida z grupy pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3,36 lat w średniej odległości 2,24 j.a. Odkrył ją 19 października 1982 roku Freimut Börngen w Obserwatorium Karla Schwarzschilda w Tautenburgu. Nazwa planetoidy pochodzi od Antonia Vivaldiego (1680–1743), włoskiego skrzypka i kompozytora barokowego. Przed jej nadaniem planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (4330) 1982 UJ3.


(4413) Mycerinos

(4413) Mycerinos – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 235 dni w średniej odległości 2,37 j.a. Została odkryta 24 września 1960 roku w Obserwatorium Palomar przez Cornelisa van Houtena i Toma Gehrelsa. Nazwa planetoidy pochodzi od Mykerinosa, faraona IV dynastii. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (4413) 4020 P-L.


(4414) Sesostris

(4414) Sesostris – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 207 dni w średniej odległości 2,33 j.a. Została odkryta 24 września 1960 roku w Obserwatorium Palomar przez Cornelisa van Houtena i Toma Gehrelsa. Nazwa planetoidy pochodzi od Senusereta I, Senusereta II i Senusereta III, trzech faraonów XII dynastii. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (4414) 4153 P-L.


(4416) Ramses

(4416) Ramses – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 59 dni w średniej odległości 2,15 j.a. Została odkryta 24 września 1960 roku w Obserwatorium Palomar przez Cornelisa van Houtena i Toma Gehrelsa. Nazwa planetoidy pochodzi od Ramzesa II, faraona XIX dynastii. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (4416) 4530 P-L.


(4315) Pronik

(4315) Pronik – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 5,14 lat w średniej odległości 2,98 j.a. Odkrył ją Nikołaj Czernych 24 września 1979 roku w Krymskim Obserwatorium Astrofizycznym w Naucznym. Planetoida została nazwana na cześć Władimira Iwanowicza Pronika i jego żony Iraidy Iwanowny Pronik – astronomów z Krymskiego Obserwatorium Astrofizycznego.


(4444) Escher

(4444) Escher – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3,54 lat w średniej odległości 2,32 j.a. Odkryli ją 16 września 1985 roku Hans Norgaard-Nielsen, Leif Hansen i Philip Christensen w Europejskim Obserwatorium Południowym. Nazwa planetoidy pochodzi od Mauritsa Cornelisa Eschera (1898–1972) – holenderskiego malarza i grafika.


(4530) Smoluchowski

(4530) Smoluchowski – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 5 lat i 188 dni w średniej odległości 3,12 au. Została odkryta 1 marca 1984 roku w Lowell Observatory w Flagstaff przez Edwarda Bowella. Nazwana na cześć polskiego i amerykańskiego fizyka i astrofizyka Romana Smoluchowskiego syna najbardziej znanego polskiego fizyka Mariana Smoluchowskiego. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (4530) 1984 EP.


(4611) Vulkaneifel

(4611) Vulkaneifel – planetoida z grupy pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 86 dni w średniej odległości 2,62 j.a. Została odkryta 5 kwietnia 1989 roku przez Martina Gefferta na zdjęciach wykonanych w Obserwatorium La Silla. Nazwa planetoidy pochodzi od regionu Vulkaneifel znajdującego się na południowy zachód od Bonn, charakteryzującego się występowaniem śladów po działalności wulkanicznej. Przed jej nadaniem planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (4611) 1989 GR6.


(4567) Bečvář

(4567) Bečvář – planetoida z grupy pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 59 dni w średniej odległości 2,59 au. Została odkryta 17 września 1982 roku w Obserwatorium Kleť przez Marie Mahrovą. Nazwa planetoidy pochodzi od Antonína Bečvářa (1901–1965), czeskiego astronoma, założyciela i pierwszego dyrektora Obserwatorium nad Łomnickim Stawem. Przed jej nadaniem planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (4567) 1982 SO1.


Wrocław Mikołajów

Wrocław Mikołajów – przystanek osobowy we Wrocławiu, na osiedlu Szczepin, przy ulicy Stacyjnej 5, położony w obrębie skrzyżowania linii nr 271 Wrocław Główny – Poznań Główny oraz linii nr 143 Kalety – Wrocław Popowice WP2. Dworzec znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie ulicy Legnickiej, ważnej arterii miejskiej. Według klasyfikacji PKP ma kategorię dworca aglomeracyjnego. Przystanek jest drugim co do popularności na terytorium Wrocławia i pełni ważną rolę w ruchu miejskim i podmiejskim w ramach Wrocławskiej Kolei Aglomeracyjnej.


World Financial Center

World Financial Center – kompleks czterech budynków biurowych na dolnym Manhattanie w Nowym Jorku.

Zaprojektowane przez Césara Pelli budynki zostały zbudowane w latach 1985-1987. W skład kompleksu wchodzą:

* 1 World Financial Center
** Adres: 200 Liberty Street
** Wysokość: 176 metrów
** Liczba pięter: 40
** Rok budowy: 1985

* 2 World Financial Center
** Adres: 225 Liberty Street
** Wysokość: 197 metrów
** Liczba pięter: 44
** Rok budowy: 1987

* 3 World Financial Center
** Adres: 200 Vesey Street
** Wysokość: 225 metrów
** Liczba pięter: 51
** Rok budowy: 1986

* 4 World Financial Center
** Adres: 250 Vesey Street
** Wysokość: 152 metry
** Liczba pięter: 34
** Rok budowy: 1986

Wszystkie budynki zostały uszkodzone w zamachach terrorystycznych 11 września 2001 i zamknięte na kilka miesięcy.


Amazon.com

Amazon.com, Inc. (wym. []) – amerykańskie przedsiębiorstwo handlowe, spółka akcyjna założona w 1994 w Seattle. Zajmuje się handlem elektronicznym (e-handlem) B2C i prowadzi największy na świecie sklep internetowy.


Manifest październikowy 1905

Manifest październikowy 1905 – odezwa wydana pod wpływem Siergieja Wittego (i przez niego opracowana) przez Mikołaja II w czasie rewolucji 1905 w Rosji. Ówczesne strajki objęły ponad 2 mln osób we wszystkich ważniejszych guberniach.

Manifest wydany 30 października 1905 (17 października według kalendarza juliańskiego) zapowiadał przyznanie ludności swobód obywatelskich, amnestię, wolność wyznaniową (w tym możliwość przejścia dawnych unitów na łono Kościoła rzymskokatolickiego), prawo wyborcze dla wszystkich warstw społecznych i powołanie Dumy jako władzy ustawodawczej.

Celem wydania manifestu było uspokojenie społeczeństwa i powstrzymanie nastrojów rewolucyjnych.


Eutelsat 10A

Eutelsat 10A – satelita telekomunikacyjny wyniesiony na orbitę 3 kwietnia 2009, należący do konsorcjum Eutelsat. Pierwotnie nosił nazwę Eutelsat W2A i jest następcą satelity Eutelsat W1, wystrzelonego 6 września 2000. W roku 2005 wystąpiły poważne problemy z transmisją tego satelity i wiele programów zostało wtedy z niego wycofanych.

Obecną nazwę Eutelsat 10A otrzymał 1 marca 2012 w ramach ujednolicenia nazw satelitów przez Eutelsat.

Zbudowany został przez firmę Alcatel Alenia Space w oparciu o platformę Spacebus-4000C4. Posiada 37 transponderów pasma Ku, 10 transponderów pasma C oraz 12 pasma S. Dwa rozkładane panele ogniw słonecznych są w stanie dostarczyć do 11 kW energii elektrycznej. Żywotność satelity planowana jest na 15 lat.

Eutelsat 10A znajduje się na orbicie geostacjonarnej (nad równikiem), na pozycji 10,0 stopni długości geograficznej wschodniej.
Od 2006 do 2009 roku z tej samej pozycji orbitalnej nadawał satelita Eurobird 10, który poprzednio nazywał się Hot Bird 3 i znajdował się na pozycji 13°E.

Eutelsat 10A nadaje sygnał stacji telewizyjnych i radiowych, przekazy telewizyjne oraz dane (dostęp do Internetu) do odbiorców głównie w Europie.
Najmocniejszy sygnał z satelity odbierany jest w Europie Zachodniej i Środkowej, ale można go odbierać też w Afryce Północnej, na Bliskim Wschodzie oraz na Kaukazie, w Kazachstanie i europejskiej części Rosji.
Jedna z anten kierunkowych obejmuje swym zasięgiem Afrykę Południową, Madagaskar i inne wyspy Oceanu Indyjskiego. Z kolei transpondery pasma C obejmują zasięgiem cała Europę, Afrykę, Azję Południowo-Zachodnią oraz część Ameryki Południowej.
__BEZSPISU__


USS Lafayette (SSBN-616)

USS Lafayette (SSBN-616) – amerykański atomowy okręt podwodny typu "Lafayette" wchodzący w skład strategicznego systemu rakietowego polaris-poseidon.


Port lotniczy Rzym-Fiumicino

Port lotniczy Rzym-Fiumicino im. Leonarda da Vinci (wł.: "Aeroporto "Leonardo da Vinci" di Roma-Fiumicino", ang.: "Rome Leonardo da Vinci Fiumicino Airport", kod IATA: FCO, kod ICAO: LIRF) – międzynarodowy port lotniczy we Włoszech. Położony jest w miejscowości Fiumicino, około 20 km od centrum Rzymu. Główny i największy port lotniczy Włoch, główny hub linii lotniczych Alitalia. Dojazd z centrum Rzymu zapewnia Autostrada A91.


Clawfinger

Clawfinger – szwedzki zespół grający rapcore. Założony został w 1988 przez Zaka Tella i Jockego Skoga, którzy pracowali razem w szpitalu w Sztokholmie.

W 1993 roku zespół występował na europejskich festiwalach, grając jako support przed grupami Anthrax oraz Alice in Chains. Zespół wielokrotnie występował w Polsce.

W roku 2008 oraz 2009 zespół zagrał na dużej scenie na Przystanku Woodstock w Kostrzynie, Laureat Złotego Bączka. Dzięki tej wygranej mógł ponownie wystąpić na festiwalu.

24 sierpnia 2013 roku Zak Tell ogłosił rozpad zespołu.


(4932) Texstapa

(4932) Texstapa – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 5,5 lat w średniej odległości 3,11 j.a. Odkrył ją Brian Skiff 9 marca 1984 roku w stacji Anderson Mesa należącej do Lowell Observatory. Nazwa planetoidy pochodzi od Texas Star Party – jednego z największych zlotów astronomów-amatorów w USA, odbywającego się co roku w Prude Ranch w pobliżu Fort Davis.


(4956) Noymer

(4956) Noymer – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3,82 lat w średniej odległości 2,44 j.a. Odkrył ją Robert McNaught 12 listopada 1990 roku w Obserwatorium Siding Spring. Planetoidę nazwano 4 listopada 1991 roku z okazji dwudziestych urodzin Andrew J. Noymera, wówczas studenta Uniwersytetu Harvarda, który podczas pobytu w Obserwatorium Siding Spring odkrył kilka planetoid.


(5076) Lebedev-Kumach

(5076) Lebedev-Kumach (1973 SG4) – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 276 dni w średniej odległości 2,42 j.a. Została odkryta 26 września 1973 roku w Krymskim Obserwatorium Astrofizycznym w Naucznym na Półwyspie Krymskim przez Ludmiłę Czernych.


Karabin SWD

Karabin SWD (; ) – radziecki samopowtarzalny karabin wyborowy skonstruowany w latach 60 XX w. przez Jewgienija Dragunowa.


Stanisław Drabik

Stanisław Drabik (ur. 9 września 1900 w Krakowie, zm. 20 stycznia 1971 tamże) – tenor i reżyser operowy, pierwszy polski dyrektor Opery Wrocławskiej.


Milla Jovovich

Milla Jovovich (ur. 17 grudnia 1975 w Kijowie), właściwie Milica Jovovich – amerykańska aktorka, modelka, piosenkarka i projektantka mody pochodzenia serbsko-rosyjskiego.


Flyer I

Flyer I (znany także jako Wright Flyer oraz 1903 Flyer) – pierwszy samolot silnikowy na świecie; dwupłat o ramie z drewna świerkowego pokryty muślinem, którego autorami byli Orville i Wilbur Wright. Pierwszy lot samolotu odbył się 17 grudnia 1903 na wzgórzach Kill Devil Hills w Karolinie Północnej (nieoficjalnie, 14 grudnia Wilbur w 4 sekundy pokonał dystans 34 metrów). Podczas 12 sekundowego lotu "Flyer I", pilotowany przez Orville’a Wrighta pokonał 36,5 metra. Tego dnia odbyły się łącznie cztery loty, z których najdłuższy trwał 59 sekund.

Samolot cechował się niestatecznością podłużną i wymagał podczas lotu dużej akcji pilota. Zespół silnik-śmigła wraz z układem przeniesienia mocy był za słaby i nie wystarczał do samodzielnego startu. Z tego też względu przyjęty przez braci Wright układ konstrukcyjny do maszyny Flyer I nie rozpowszechnił się i nie jest stosowany. Udane loty zawdzięczał on dobrej sterowności i doświadczeniu braci Wright w lotach z szybowcami (też własnej konstrukcji).

Samolot był bardzo wrażliwy na warunki atmosferyczne. Pierwszy udany lot 17 grudnia 1903 rano odbył się przy prędkości wiatru 10–12 m/s. Wcześniej padał deszcz, więc kałuże były pokryte cienką warstewką lodu. Warunki więc nie były zbyt sprzyjające, zatem lot był niestabilny i krótki. Jednakże loty braci Wright tą maszyną udowodniły, iż jest to samolot w pełni sterowny. I to zdecydowało o jego miejscu w historii lotnictwa. Odległość pokonana przez samolot wynosiła zaledwie 36,5 metra ale przy mocnym przeciwnym wietrze. Stanowi to ekwiwalent przelotu poziomego o długości 160 metrów bez uwzględnienia wiatru.

Flyer I jest obecnie eksponatem w National Air and Space Museum w Waszyngtonie.


Back in Black

Back in Black – siódmy album studyjny australijskiego zespołu AC/DC, wydany 25 lipca 1980 roku. "Back in Black" jest pierwszym albumem AC/DC nagranym bez wokalisty Bona Scotta, który zmarł w lutym 1980 roku. Muzycy rozważali rozwiązanie zespołu z powodu jego śmierci, ale ostatecznie zdecydowali się kontynuować istnienie i szybko zatrudnili nowego wokalistę i twórcę tekstów piosenek, Briana Johnsona. Bracia Young zaczęli pracę nad tym albumem przed śmiercią Scotta, który zdążył napisać teksty do potencjalnych nowych utworów, po śmierci Scotta i przyjęciu nowego wokalisty, bracia postanowili zacząć pracę nad albumem od nowa. Robert John „Mutt” Lange, który pracował z AC/DC nad poprzednim albumem, "Highway to Hell", został ponownie zaangażowany do produkcji.

Album został wydany w zremasterowanej wersji pod koniec 1994 roku, później został zamieszczony także na kompilacji "Bonfire" z 1997 roku. Dodatkowo, w 2005 roku została wydana edycja na dwustronnym CD (DualDisc), zawierająca album w formacie LPCM Stereo i film dokumentalny "The Story of Back in Black".

Na całym świecie album sprzedany został już w ponad 49 milionach kopii, dzięki czemu jest na trzecim miejscu wśród najlepiej sprzedających się albumów wszech czasów, za "Thrillerem" Michaela Jacksona oraz "The Dark Side of the Moon" zespołu Pink Floyd.

W 2003 album został sklasyfikowany na 73. miejscu listy 500 albumów wszech czasów magazynu Rolling Stone.


Język suazi

Język suazi albo siSwati – jeden z języków afrykańskich z rodziny bantu, używany głównie (język urzędowy) w Eswatini. Język suazi w bardzo małym stopniu jest też używany w Południowej Afryce (urzędowy) i Mozambiku. Ma około 2 milionów użytkowników.


Osgiliath

Osgiliath – miasto ze stworzonej przez J.R.R. Tolkiena mitologii Śródziemia.

Początkowo było głównym ośrodkiem najpotężniejszego przez długi czas państwa ludzi, Gondoru. Stopniowy upadek znaczenia i popadanie w ruinę Osgiliath jest odbiciem słabnięcia tego królestwa.

O mieście wspominają bohaterowie "Władcy Pierścieni". Informacje na temat jego historii można znaleźć w "Dodatkach" do trzeciego tomu powieści oraz w "Silmarillionie". Osgiliath jest zaznaczone i podpisane na mapach Śródziemia dołączonych do "Władcy Pierścieni".

* W angielskim oryginale – "Osgiliath"
* Przekład Marii Skibniewskiej – "Osgiliath"
* Przekład Jerzego Łozińskiego – "Osgiliat"
* Przekład Marii i Cezarego Frąców – "Osgiliath"


Memoriał Walerego Łobanowskiego

Międzynarodowy Memoriał Walerego Łobanowskiego (ukr. "Міжнародний турнір пам'яті Валерія Лобановського") – międzynarodowy turniej pamięci legendarnego ukraińskiego trenera piłki nożnej, Walerego Łobanowskiego. Odbywa się on corocznie od 2003 roku w Kijowie. Początkowo turniej rozgrywany był w kategoriach klubowych – brały w nim udział czołowe kluby z byłych republik radzieckich. W 2005 ukraińska federacja piłkarska postanowiła nadać zawodom większą rangę i do III edycji memoriału zostały zaproszone reprezentacje narodowe: Izraela, Polski, Serbii i Czarnogóry oraz Ukrainy. Zmieniony został również termin rozgrywek, gdyż pierwsze dwie edycje rozgrywane były w maju (w rocznicę śmierci Łobanowskiego), natomiast kolejna już w sierpniu.


Gmina Græsted-Gilleleje

Gmina Græsted-Gilleleje (duń. "Græsted-Gilleleje Kommune") - istniejąca w latach 1970-2006 gmina w Danii w okręgu Frederiksborg Amt.

Siedzibą władz gminy było miasto Gilleleje.

Gmina Græsted-Gilleleje została utworzona 1 kwietnia 1970 na mocy reformy podziału administracyjnego Danii. Po kolejnej reformie administracyjnej w roku 2007 weszła w skład nowej gminy Gribskov.

znajduje się we współczesnej jednostce administracyjnej


Pałac wersalski

Pałac wersalski (fr. "château de Versailles") – pałac królewski w Wersalu, na przedmieściach Paryża, symbol francuskiej monarchii absolutnej tzw. "ancien régime".

Pałac projektowali architekci królewscy Louis Le Vau i Jules Hardouin-Mansart. Wnętrza projektował Charles Le Brun, a André Le Nôtre zaprojektował ogrody. W 1682 pałac w Wersalu stał się oficjalną rezydencją króla Francji i Wersal przejął rolę faktycznej stolicy kraju. W XVIII w. w parku wersalskim wzniesiono dwa mniejsze pałace: Grand Trianon i Petit Trianon.

Pałac jest odwiedzany przez ponad 7 milionów zwiedzających rocznie i jest trzecią największą atrakcją turystyczną Francji. Posiada łączną powierzchnię 63154 m2. Znajduje się w nim 2300 pomieszczeń, z których 1000 udostępnia się publiczności.


Schronisko PTTK Skrzyczne

Schronisko PTTK Skrzyczne – górskie schronisko turystyczne Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego, w Beskidzie Śląskim, tuż pod szczytem Skrzycznego, położone na wysokości 1250 m n.p.m.


Nolan Bushnell

Nolan Bushnell (ur. 5 lutego 1943) – amerykański przedsiębiorca, konstruktor i projektant gier komputerowych.

Bushnell ukończył w 1968 roku studia na Uniwersytecie Stanowym Utah. W czasie nauki zetknął się między innymi z zaprojektowaną przez Steve'a Russella grą "Spacewar!", która zainteresowała go do tego stopnia, że postanowił sam zająć się wytwarzaniem gier. W 1971 roku wraz z Tedem Dabneyem skonstruował swój pierwszy automat do gry, klon "Spacewar" o nazwie "Computer Space", który nie odniósł jednak finansowego sukcesu. W 1972, gdy wraz z Dabneyem założył firmę Atari, rynek gier komputerowych właściwie jeszcze nie istniał. Jedynymi maszynami do gry były automaty do pinballa. Gra "Pong" – pierwszy produkt Atari, odniosła sukces i dała Bushnellowi środki na ekspansję. Atari dynamicznie rozwijało produkcję gier, a w 1976 zostało sprzedane wytwórni Warner Communications. Przez firmę przewinęli się między innymi Steve Jobs i Steve Wozniak.

Bushnell został usunięty z kierownictwa Atari w 1978 roku po wielu konfliktach z zarządem Warner Communications, tracąc posadę na rzecz Raya Kassara. Zajął się nowym przedsięwzięciem – siecią restauracji Pizza Time Theathres, których główną atrakcją były gry komputerowe oraz maskotka - mysz Chuck E. Cheese. Obecnie ponownie zainteresowany jest rynkiem gier komputerowych. Z satysfakcją planuje objęcie posady w radzie nadzorczej firmy Atari (dawniej Infogrames) wraz z Tomem Virdenem zamiast Phila Harrisona. W Los Angeles założył również firmę Speed to Learn, opracowującą nowatorski system nauczania w szkołach. Metoda polega na wykorzystywaniu gier komputerowych i – jak twierdzi Bushnell – pozwala przyswajać materiał nawet dziesięciokrotnie szybciej, niż w tradycyjny sposób.


Podstawowe twierdzenie rachunku całkowego – twierdzenie mówiące o tym, że podstawowe operacje rachunku różniczkowego i całkowego – różniczkowanie i całkowanie – są operacjami odwrotnymi. Dokładniej, jeżeli dana jest funkcja ciągła formula_1 to pochodna jej funkcji górnej granicy całkowania jest równa formula_2 Bezpośrednią konsekwencją twierdzenia jest możliwość wykorzystania funkcji pierwotnej do obliczania całki oznaczonej danej funkcji.

Prawdopodobnie twierdzenie to znał już nauczyciel Isaaca Newtona, Isaac Barrow (1630–1677). Pierwszy znany dowód przypisywany jest szkockiemu matematykowi Jamesowi Gregory’emu (1638–1675).


Courcelles-sur-Voire

Courcelles-sur-Voire – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Grand Est, w departamencie Aube.

Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 25 osób, a gęstość zaludnienia wynosiła 5 osób/km².


Stevie Nicks

Stevie Nicks, właściwie Stephanie Lynn Nicks (ur. 26 maja 1948 w Phoenix) – amerykańska wokalistka rockowa i kompozytorka, znana głównie z działalności w zespole Fleetwood Mac i multiplatynowej kariery solowej. W całej swojej karierze napisała ponad czterdzieści singli, które znalazły się w szczytowej pięćdziesiątce list przebojów. Wokalistka została okrzyknięta "Królową Rock & Rolla", oraz znajduje się na listach 100 najlepszych wokalistów wszech czasów i 100 najlepszych kompozytorów wszech czasów według magazynu Rolling Stone. Do jej solowych hitów zaliczają się takie utwory jak "Edge of Seventeen", "Leather and Lace", "Stop Draggin' My Heart Around", "After the Glitter Fades", "Stand Back" i "Rooms on Fire". Oprócz wyraźnego wpływu artystki na muzykę pop od połowy lat 70. XX wieku do dziś, zauważalny jest także jej wkład w modę charakterystycznymi ubiorami, które inspirowane były kulturą cygańską. Jako członkini Fleetwood Mac, została wprowadzona do Rock and Roll Hall of Fame w 1998 oraz ponownie jako artystka solowa w 2019. Nicks została nominowana do siedmiu nagród Grammy jako artystka solowa, oraz pięć razy z Fleetwood Mac, z czego jedna nominacja stała się wygraną.

Wokalistka dołączyła do zespołu w 1975 roku razem ze swoim ówczesnym partnerem, gitarzystą Lindseyem Buckinghamem. Wkrótce grupa wydała krążek "Rumours" (1977), uważany za jeden z najlepszych w historii muzyki. Płyta osiągnęła pierwsze miejsce amerykańskiej listy przebojów na 31 tygodni i do dziś sprzedano ponad 40 milionów jej egzemplarzy, co czyni z niej piątą najlepiej sprzedającą się płytę wszech czasów. Główny singel z albumu, "Dreams", który został napisany przez Nicks, stał się jedynym amerykańskim hitem numer 1. dla zespołu. Piosenkarka miała duży wkład w popularność zespołu, gdy inne utwory jej autorstwa ("Rhiannon", "Landslide", "Angel" ,"Sara") osiągały wysokie miejsca na listach przebojów.

W 1981, nadal należąc do Fleetwood Mac, wokalistka rozpoczęła karierę solową z albumem "Bella Donna", który pojawił się na szczycie Billboard 200 i osiągnął status platynowej płyty mniej niż trzy miesiące po wydaniu krążka, oraz uzyskał tę certyfikację czterokrotnie. Nicks do tej pory nagrała osiem solowych albumów, a jej ostatnim wydawnictwem jest "24 Karat Gold: Songs from the Vault" z października 2014. Nicks jest znana z jej wyjątkowego kontraltu, tajemniczego stylu scenicznego i mistycznych tekstów piosenek.


Most Stacha

Most Stacha (zwany też „Mostem Mocarza”) – kamienna budowla znajdująca się w Znamirowicach, w województwie małopolskim, nad Jeziorem Rożnowskim. Most został wzniesiony z piaskowca typu „Siwiec” w latach 1968–1971 własnoręcznie przez miejscowego gospodarza Jana Stacha nad głębokim jarem, który uniemożliwiał dojazd do gospodarstwa. Wysokość budowli wynosi 13 m, długość 20 m, a szerokość 7,5 m. Kamienne ściany po obu stronach mostu są poprowadzone na linii łuku, zapewniając konstrukcji odpowiednią sztywność i wytrzymałość. Niewielki potok płynący w dnie jaru, przepływa pod mostem poprzez tunel o wysokości 3 m i szerokości 2 m, sklepiony kolebkowo.

Powodem, dla którego Jan Stach samodzielnie wzniósł tę imponującą budowlę był brak drogi dojazdowej do jego gospodarstwa, znajdującego się w przysiółku Zapaść. Jedyny możliwy dojazd odbywał się przez drogę sąsiada, ten jednak zabronił Stachowi z niej korzystać. W związku z tym gospodarz wybudował własną drogę o długości 500 m i skonstruował kamienny most nad jarem. Niezwykła determinacja Jana Stacha, która doprowadziła do powstania tej budowli, była szeroko opisywana i spowodowała, że most stał się znaną miejscową atrakcją, często odwiedzaną przez turystów.

W 1971 roku Jerzy Jaraczewski nakręcił o Janie Stachu i budowanym przez niego moście film pod tytułem "Wznoszę pomnik".

W 2013 ukazała się książka Jacka Turka "Jan Stach – twórca największego kamiennego mostu: historia prawdziwa".

Budowniczego mostu upamiętnia tablica pamiątkowa.

Most leży w pobliżu znakowanego szlaku turystycznego Tarnów – Wielki Rogacz.
Aby go obejrzeć, należy udać się drogą biegnącą przez Znamirowice do przystanku autobusowego Znamirowice-Skała. Następnie przy przystanku należy skręcić w kierunku Jeziora Rożnowskiego, drogą biegnącą w dół, wzdłuż skraju lasu.


Kraj Loary

Kraj Loary (fr. "Pays de la Loire") – region administracyjny w zachodniej Francji, w którego skład wchodzi 5 departamentów:
* Loara Atlantycka
* Maine i Loara
* Mayenne
* Sarthe
* Wandea

Graniczy z regionami: Bretania, Nowa Akwitania, Normandia i Region Centralny-Dolina Loary.


Jawaharlal Nehru

Jawaharlal Nehru (hindi: जवाहरलाल नेहरू, "Javāharlāl Nehrū"), ("uproszczona wymowa pol." [dżewa’herlal nehru]), zwany także Pandit ("Nauczyciel") Nehru (ur. 14 listopada 1889 w Allahabadzie, zm. 27 maja 1964 w Nowym Delhi) – indyjski polityk, przywódca socjalistycznego skrzydła Indyjskiego Kongresu Narodowego w okresie walki o niepodległość przeciwko dominacji brytyjskiej. 15 sierpnia 1947 został pierwszym premierem Indii, piastując tę funkcję aż do śmierci. Ojciec Indiry Gandhi (trzeciej premier Indii) i dziadek Rajiva Gandhiego (szóstego premiera Indii).

W 1929 roku po przeprowadzeniu przez Indyjski Kongres Narodowy kampanii na rzecz samostanowienia Indii (z udziałem Mahatmy Gandhiego) został przewodniczącym partii. Po wystąpieniu w 1942 roku z deklaracją niepodległości Indii wraz ze swoimi współpracownikami został aresztowany. Po wyjściu z więzienia brał udział w negocjacjach, których owocem było powstanie dwóch niezależnych państw – Indii i Pakistanu. Polityka Nehru po objęciu stanowiska premiera opierała się na interwencjonizmie gospodarczym i uczestnictwie w ruchu niezaangażowania w okresie zimnej wojny. Jako przywódca Indii wprowadzał w życie zasady niezaangażowania, świeckości, utworzył w kraju wielopartyjną demokrację i ustanowił system republikański. W okresie jego rządów Indie stały się regionalnym hegemonem w rejonie Azji Południowej. Obok Josipa Broz Tity, Sukarno i Gamala Abdel Nasera czołowa postać Ruchu Państw Niezaangażowanych. Pod przewodnictwem Nehru, Kongres wygrał wybory w 1951, 1957 i 1962 roku. Początkowo szukał możliwości sojuszu z Chinami, polityka ta była jednak stopniowo rewidowana na rzecz lepszych stosunków z Zachodem, a pod koniec jego rządów miejsce miała wojna chińsko-indyjska.

Po jego śmierci, jego politykę kontynuowała córka Indira Gandhi.


Dinar algierski

Dinar algierski – jednostka walutowa Algierii. 1 dinar = 100 centymów.

Monety występują w nominałach:
* 1 dinar
* 2 dinary
* 5 dinarów
* 10 dinarów
* 20 dinarów
* 50 dinarów
* 100 dinarów
* 200 dinarów

Banknoty występują w nominałach:
* 100 dinarów
* 200 dinarów
* 500 dinarów
* 1000 dinarów
* 2000 dinarów


Peso filipińskie

Peso filipińskie – jednostka walutowa Filipin, zapisywana symbolicznie jako ₱. 1 peso = 100 centavos.

W sierpniu 2006 opublikowano informację, że moneta 1 peso filipińskiego ma rozmiary identyczne, jak mająca dwanaście razy większą wartość moneta 1 dirham Zjednoczonych Emiratów Arabskich; fakt ten przyczynia się do pewnych strat właścicieli automatów przyjmujących monety w Emiratach.


Wayne Embry

Wayne Richard Embry (ur. 26 marca 1937 w Springfield) – amerykański koszykarz, skrzydłowy, mistrz NBA, uczestnik spotkań gwiazd, działacz klubowy, dwukrotny Menedżer Roku NBA.

Podczas pobytu na Miami University był wielokrotnie wyróżniany za swoje osiągnięcia. Przez dwa lata przewodził konferencji MAC zarówno pod względem zdobytych punktów, jak i zbiórek. Nadal jest w posiadaniu kilku rekordów uczelni, np. w najwyższej średniej zbiórek w karierze (15,5). Znajduje się w czołówce na liście strzelców wszech czasów (1401 punktów) oraz najlepiej zbierających (1117 zbiórek). Nadal dzierży zarówno rekord uczelni, jak i konferencji MAC w największej liczbie zbiórek, uzyskanych w trakcje pojedynczego spotkania (34) oraz całego sezonu (488). Po zakończeniu kariery akademickiej był jednym z zaledwie dziesięciu zawodników w historii konferencji MAC, którzy zdołali uzyskać w swojej karierze co najmniej 1000 punktów oraz zbiórek.

Po opuszczeniu uczelni przystąpił do draftu NBA, w którym to został wybrany z numerem 22 przez St. Louis Hawks. Niedługo po drafcie, 5 sierpnia 1958 roku, został wytransferowany do starających się odbudować swój skład Cincinnati Royals. Wraz z nim oddano również Jima Palmera, Darrella Floyda, Gerry'ego Calverta i Kena Sidle'a. W przeciwnym kierunku powędrował natomiast All-Star – Clyde Lovellette. Wkrótce (1960) do zespołu dołączył Oscar Robertson, a zespół Royals stał się jedną z czołowych drużyn NBA. Wayne Embry, Oscar Robertson oraz Jack Twyman byli wtedy w miarę regularnymi uczestnikami NBA All-Star Games. Embry w trakcie swojego pobytu w Cincinnati był pięciokrotnie powoływany do udziału w spotkaniu gwiazd.

W 1966 roku Royals wysłali Embry'ego do Boston Celtics w zamian za późniejszy wybór trzeciej rundy draftu 1967 roku – Sama Smitha. W barwach Celtics Embry sięgnął po tytuł mistrzowski w 1968 roku. Po zakończeniu rozgrywek nie został zastrzeżony przez klub, w wyniku czego wziął udział w tzw. expansion drafcie, stając się w ten sposób nowym zawodnikiem Milwaukee Bucks. Po zaledwie roku zdecydował się zakończyć sportową karierę, mimo przyzwoitych statystyk (13,1 punktu, 8,6 zbiórki).

Wkrótce po zakończeniu kariery zawodniczej Embry objął etat asystenta generalnego menedżera klubu Bucks. Został pierwszym w historii afroamerykańskim menedżerem klubu NBA, kiedy w 1971 roku objął to stanowisko w Milwaukee Bucks. Piastował je do 1979 roku. W latach 1985–1992 był menedżerem, a następnie wiceprezydentem Cleveland Cavaliers (1992–1994). W 1994 roku został pierwszym Afroamerykaninem, który objął stanowisko prezydenta klubu NBA – Cleveland Cavaliers. W klubie Cavs pracował do 2000 roku. Za swoje dokonania był dwukrotnie wyróżniany tytułem Menedżera Roku NBA. W latach 2004–2006 był związany z klubem Toronto Raptors.


Biologia rozwoju

Biologia rozwoju – dział biologii, zajmujący się przede wszystkim rozwojem osobniczym, czyli ontogenetycznym (gr. "óntos" – byt, będące, istniejące, "génesis") organizmów żywych, od chwili powstania w wyniku rozmnażania do śmierci, przy czym pojęcie „rozwój” oznacza zachodzące w ciągu życia zmiany morfologiczne (powstanie nowych tkanek i organów) i czynnościowe. Przedmiotem badań są m.in. procesy oogenezy, zapłodnienia, bruzdkowania, embriogenezy (np. embriogenezy roślin), wzrostu.


Arthur Evanson

Arthur Evanson (ur. 15 września 1859 w Llansoy, zm. 31 grudnia 1934 w Dover) – rugbysta walijskiego pochodzenia, reprezentant Anglii.

Studiował na Oxford University i związany był z uczelnianym zespołem rugby. Odrzucił powołanie do walijskiej kadry i w latach 1882–1884 rozegrał cztery spotkania dla angielskiej reprezentacji w rozgrywkach Home Nations Championship, zdobywając łącznie trzy gole.


Wybory parlamentarne w Słowenii w 2000 roku odbyły się 15 października 2000. Słoweńcy w głosowaniu wyłonili swoich 88 przedstawicieli do Zgromadzenia Państwowego, pozostałe dwa mandaty w parlamencie zarezerwowane pozostawały dla przedstawicieli mniejszości węgierskiej i włoskiej. Wybory zakończyły się zwycięstwem liberalnych demokratów, których lider Janez Drnovšek ponownie objął urząd premiera.


Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego

Mistrz Modlitewnika Drezdeńskiego (ur. ok. 1450, zm. krótko po 1520) – flamandzki malarz iluminator.

Swój przydomek zawdzięcza iluminacjom wykonanym około 1470 roku w "Modlitewniku Drezdeńskim". Pierwsze kroki w zawodzie stawiał w Utrechcie, gdzie ukończył szkołę. Pod koniec 1460 roku przeniósł się do Brugii. Tam tworzył pod wpływem stylu Mistrza Antoniego Burgundzkiego; stworzył nowy typ rozbudowanych miniatur pejzażowych widoczny w cyklu kalendarzowym madryckich "Godzinek Voustre Demeure" czy właśnie w "Modlitewniku Drezdeńskim" i kilku innych kodeksach. Bardzo szybko założył własny warsztat. W 1488 roku przeniósł się do Tournai koło Amiens. Około roku 1495 powrócił do Brugii, gdzie pracował aż do śmierci, która nastąpiła po roku 1520.


Oblężenie Pensacoli

Oblężenie Pensacoli – epizod wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych, w którym Hiszpanie, dążący do odebrania Wielkiej Brytanii kolonii Floryda Zachodnia, zaatakowali w roku 1781 i zdobyli po długim oblężeniu ufortyfikowane miasto Pensacola.


Równanie serca

Równanie serca – tom poetycki Juliana Przybosia wydany w 1938.

Tom składa się z liryków, poematów i cyklu prozy poetyckiej "Pióra z ognia". Tematyka utworów jest zróżnicowana. Obejmuje katastrofizm typowy dla lat 30. XX wieku, piękno natury, problemy społeczne, wojnę domową w Hiszpanii, obrazy Paryża z Łukiem Triumfalnym, Katedrą Notre-Dame i Sekwaną. W tomie zawarty jest utwór "Notre-Dame", jeden w ważniejszych wierszy Przybosia, będący poetyckim opisem architektury. Tom ukazał się w Warszawie w księgarni Ferdynanda Hoesicka.


Trasa azjatycka AH1

Trasa azjatycka AH1 (ang. "Asian Highway 1") – najdłuższa trasa azjatycka, mająca ponad 20,5 tys. km długości. Rozpoczyna się w Tokio, a swój bieg przez kraje wschodniej i południowej Azji kończy na granicy turecko-bułgarskiej. Na terenie Turcji AH1 pokrywa się z przebiegiem trasy europejskiej E80.


Rolf Scherrer

Rolf Scherrer (ur. 24 maja 1972) – szwajcarski zapaśnik walczący w stylu klasycznym. Dwukrotny olimpijczyk. Zajął dziesiąte miejsce w Sydney 2000 i szesnaste w Atenach 2004. Walczył w kategorii 96-98 kg. Siedem razy brał udział w mistrzostwach świata a jego najlepszy wynik to ósme miejsce w 2002. Ósmy zawodnik mistrzostw Europy w 1995 i 2005 roku.

Jego siostrzeniec Samuel Scherrer jest również zapaśnikiem, medalistą mistrzostw Europy w 2020 roku.

* Turniej w Sydney 2000
Pokonał Turka Ahmeta Doğu a przegrał z Irańczykiem Ali Rezą Hejdarim

* Turniej w Atenach 2004.
Przegrał z Ukraińcem Wadymem Tasojewem i Rosjaninem Chadżymuratem Gacałowem.


Stanisław Hoc

Stanisław Hoc (ur. 1 stycznia 1948 w Bodzanowie) – polski prawnik, profesor nauk prawnych, profesor zwyczajny Uniwersytetu Opolskiego, w latach 1998–2013 także profesor Uczelni Łazarskiego w Warszawie.


Collectanea Philologica

Collectanea Philologica – czasopismo naukowe wydawane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. Ukazuje się od 1995 roku, publikuje artykuły naukowe oraz recenzje z zakresu: hellenistyki, latynistyki oraz recepcji kultury antycznej.


Swietłana Nowikowa

Swietłana Nowikowa (ros. Светлана Новикова; ur. 5 września 1974 w Jelizowie) – rosyjska narciarka alpejska reprezentująca także ZSRR, brązowa medalistka mistrzostw świata juniorów.


John Buchholz

John Buchholz (ur. 26 lutego 1979 w Santa Rosa) – amerykański rugbysta grający na pozycji , reprezentant kraju zarówno w wersji piętnasto-, jak i siedmioosobowej, uczestnik Pucharu Świata 2003, prawnik.

Uczęszczał do "Elsie Allen High School", gdzie uprawiał piłkę nożną. W ostatniej klasie, w 1997 roku, nauczyciel namówił go na treningi rugby. Przez wszystkie cztery lata studiów na University of California, Berkeley reprezentował barwy California Golden Bears zdobywając cztery tytuły akademickich mistrzów kraju w latach 1998–2001. Związał się następnie z Olympic Club z San Francisco. W 2004 roku grał też w Brothers Rugby Club w Brisbane.

W 1998 roku został powołany do kadry U-19, w 2001 roku otrzymał zaś nominację do zespołu "All-American", z którym udał się na "tournée" do Irlandii.

W seniorskiej reprezentacji zadebiutował meczem z Kanadą w maju 2001 roku, a w kolejnych dwóch latach otrzymywał nieregularne powołania. Znalazł się w szerokiej kadrze przygotowującej się do Pucharu Świata 2003, pozostał też w okrojonym do trzydziestu zawodników składzie na ten turniej, podczas którego pojawił się na boisku w trzech spotkaniach. Po raz ostatni w kadrze zagrał przeciwko Kanadzie w 2004 roku, łącznie podczas kariery reprezentacyjnej wystąpił w dziewięciu spotkaniach. Kilkukrotnie wziął też udział w meczach kadry A.

W 2002 roku otrzymał zaproszenie na zgrupowanie kadry rugby 7, w jej składzie znajdował się w kolejnych dwóch latach. Na turnieju Hong Kong Sevens 2003 został najlepiej punktującym zawodnikiem.

Podjął następnie studia w będącej częścią University of the Pacific "McGeorge School of Law" w Stockton. W 2007 roku został przyjęty do palestry stanu Kalifornia, pracował w biurze obrońcy publicznego w Sacramento.

Okazjonalnie grał w zespołach weteranów Olympic Club, a w 2012 roku wystąpił w organizowanym na Bahamach międzynarodowym turnieju weteranów "World Rugby Classic". Podjął się także pracy trenerskiej z młodzieżą.


Voderady

Voderady (węg. "Vedrőd", niem. "Wedern") – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju trnawskim, w powiecie Trnawa. Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą z roku 1241.

Według danych z dnia 31 grudnia 2010, wieś zamieszkiwało 1420 osób, w tym 705 kobiet i 715 mężczyzn.

W 2001 roku rozkład populacji względem narodowości i przynależności etnicznej wyglądał następująco:
* Słowacy – 97,12%
* Romowie – 1,44%
* Czesi – 0,61%
* Węgrzy – 0,15%

Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco:
* Katolicy rzymscy – 93,41%
* Ateiści – 4,01%
* Grekokatolicy – 0,15%
* Ewangelicy – 0,53%
* Nie podano – 1,89%

W miejscowości znajduje się boisko piłkarskie, sala gimnastyczna i biblioteka publiczna.


Bakończyce

Bakończyce – dawna wieś, obecnie część miasta, południowo-wschodnia dzielnica Przemyśla.

Pierwsze pisane wzmianki o Bakończycach pochodzą z XIV wieku, kiedy węgierski starosta zarządzający okręgiem założył tutaj zwierzyniec. Po włączeniu tych ziem do Polski tereny te stanowiły własność królewską i wchodziły w skład okręgu przemyskiego. Z biegiem czasu zwierzyniec został zlikwidowany i przekształcony w rolniczy folwark. Zbudowano tam również dwór obronny. W XVII wieku Bakończyce były pustoszone przez Tatarów, Kozaków, Szwedów i Siedmiogrodzian, co uniemożliwiło rozwój gospodarczy miejscowości.

W XVIII wieku Bakończyce stanowiły letnią rezydencję starosty przemyskiego. W 1778, po I rozbiorze Polski, teren Bakończyc został sprzedany przez zaborczy rząd austriacki wojewodzie bełskiemu Ignacemu Cetnerowi, którego rodzina wkrótce otrzymała od dworu wiedeńskiego tytuł hrabiowski. Ignacy Cetner zapisał Bakończyce swoim bratankom, a w wyniku podziału w 1814 przypadły one Andrzejowi Cetnerowi, który przyczynił się do powstania okazałego ogrodu otaczającego dwór. Po jego bezpotomnej śmierci Bakończyce otrzymała jego bratanica Eleonora Mniszchowa. Jej synowie Jerzy i Andrzej sprzedali majątek w 1854 Konstantemu Czartoryskiemu, który przekazał go swojemu synowi.

Na mocy kontraktu z 16 lutego 1868 całość klucza bakończyckiego obejmującego Bakończyce, Jaksmanice, Brylińce, Nehrybkę, Krówniki i Pikulice nabył od Adama Konstantego Czartoryskiego Hieronim Adam Lubomirski. W 1875 Hieronim poślubił Felicję z Markiewiczów, z którą często przebywał w Bakończycach, gdzie urodził się ich syn Jerzy Ignacy Lubomirski. W 1885 architekt krakowski Maksymilian Nitsch na zlecenie Hieronima Lubomirskiego zaczął budować w Bakończycach okazały pałac. Prace budowlane trwały do roku 1887, lecz z powodu braku dostatecznych środków rezydencja nie została wewnątrz wykończona. Pałac został zaprojektowany na planie prostokąta z przylegającymi do niego ryzalitami i basztami, tarasem oraz wieżą z glorietą widokową. Miał dwie kondygnacje i około trzydziestu pomieszczeń. Całość wykonana została w stylu eklektycznym, łącząc elementy neobarokowe, neogotyckie i neoromańskie. Pałac i pobliskie oficyny otaczał siedmiohektarowy park z prostokątnym stawem z okrągłą wyspą. Nieopodal funkcjonował folwark nastawiony na hodowlę koni oraz browar.

Na mocy testamentu Hieronima Lubomirskiego po jego śmierci właścicielką Bakończyc wraz z gruntami o powierzchni 4370 ha stała się jego córka Karolina. W okresie I wojny światowej Bakończyce znalazły się w obrębie Twierdzy Przemyśl. Działania wojenne spowodowały pożar pałacu, w wyniku którego zniszczeniu uległ dach. Rodzina Lubomirskich okres wojny spędziła w Wiedniu. Z powodu braku środków finansowych pałac nigdy nie został doprowadzony do stanu zgodnego z zamierzeniami właścicieli.

Po wybuchu II wojny światowej Bakończyce wraz z pałacem zajęły wojska radzieckie, a następnie wojska niemieckie. Karolina Lubomirska zmarła bezpotomnie w roku 1940 w Charzewicach. Ostatnim nominalnym właścicielem dóbr stał się Jerzy Ignacy Lubomirski, lecz nigdy nie objął ich w faktyczne posiadanie.

Na terenie dzielnicy znajdują się: fort N XXI „Bakończyce", pałac Lubomirskich, oraz stacja kolejowa Przemyśl Bakończyce.


Wybuch gazu w Tachovie

Wybuch gazu w Tachovie – wybuch gazu, do którego doszło 13 grudnia 1973 roku w hotelu robotniczym w mieście Tachov. W jego wyniku śmierć poniosło 47 osób, a 17 zostało rannych. Jest to najtragiczniejszy wybuch gazu, do którego doszło na terenie ówczesnej Czechosłowacji oraz dzisiejszych Czech.


Abd al-Muhsin as-Sadun

Abd al-Muhsin as-Sadun (ur. 1879 w An-Nasirijji, zm. 1929 w Bagdadzie) - iracki polityk, czterokrotny premier Iraku w latach 1922-1923, 1925-1926, 1928-1929 i w 1929.


Greenville Groove

Greenville Groove – nieistniejący zawodowy zespół koszykarski, z siedzibą w mieście Greenville, w stanie Karolina Południowa. Drużyna była członkiem ligi NBDL. Klub powstał w 2001 roku, a swoje spotkania rozgrywał w BI-LO Center.

W lipcu 2001 roku National Basketball Association ogłosiła oficjalnie przystąpienie zespołu do NBA Development League. Trenerem zespołu został były finalista NBA (1995), zaliczany kilkukrotnie do składów najlepszych obrońców ligi – Wayne „Tree” Rollins. 16 sierpnia ogłoszono, iż asystentem trenera zostanie Stephanie Ready, która stała się w ten sposób pierwszym trenerem kobietą w historii, w profesjonalnej, męskiej lidze koszykówki.

Już w swoim pierwszym sezonie występów w NBDL zespół dotarł do finałów ligi, gdzie pokonał 2–0 North Charleston Lowgators, zdobywając mistrzostwo.

Do kolejnych rozgrywek drużyna przystępowała w roli obrońcy tytułu mistrzowskiego. Po uzyskaniu wyniku 22–28 nie zakwalifikował się jednak do dalszych rozgrywek. Dodatkowo frekwencja na meczach była bardzo niska, co wpływało negatywnie na rentowność całego przedsięwzięcia. Wobec powyższego oraz wygasającej umowy z klubem władze NBA zdecydowały się zawiesić jego działanie, co doprowadziło w rezultacie do likwidacji zespołu.


Język andoa

Język andoa, także: gae, gaye, semigae, shimigae – wymarły w 1993 roku język zaparo, używany przez Indian Zaparo zamieszkujących tereny w Peru wzdłuż rzeki Pastaza.


Język ausziri

Język ausziri także auxira – wymarły należący do grupy języków zaparo, używany przez Indian Záparo w Peru zamieszkujących prawy brzeg rzeki Napo.


Pracownie Sztuk Plastycznych

Pracownie Sztuk Plastycznych – powołane decyzją Ministra Kultury i Sztuki z dnia 23 grudnia 1949 roku pod nazwą Państwowe Przedsiębiorstwo Robót Dekoracyjnych. W 1951 roku nazwę zmieniono na PP Pracownie Sztuk Plastycznych. Miały za zadanie skupić środowiska artystów plastyków wokół zadań związanych z odbudową powojenną kraju pod państwowym mecenatem. Wokół PSP byli i są skupieni doświadczeni, wybitni w swoich dyscyplinach twórczych artyści – profesorowie i absolwenci wyższych uczelni plastycznych.

Siedziba Dyrekcji Naczelnej PSP mieściła się w Warszawie w pałacu Konstantego Zamoyskiego przy ulicy Foksal. Początkowo istniało 17 oddziałów we wszystkich miastach wojewódzkich, potem zwiększono liczbę oddziałów, delegatur i ekspozytur do 45, 3 samodzielnych Zakładów i 30 Galerii Sztuki Współczesnej. W największym Oddziale Warszawskim, przy ulicy Karmelickiej 9 i Finlandzkiej 10 działały pracownie: architektury wnętrz, grafiki, informacji wizualnej i dekoracji, wystawiennictwa, konserwacji dzieł sztuki, rzeźby, kamieniarstwa, ceramiczna, malarstwa, fotografiki, form różnych, opakowań. W 1964 roku PSP uruchomiła własną Doświadczalną Oficynę Graficzną. Obok działalności wydawniczej była ona szkołą dla grafików Akademii Sztuk Pięknych zainteresowanych typograficznymi metodami druku.
Pod patronatem PSP powstały nowatorskie projekty architektoniczne obiektów użyteczności publicznej – teatrów, muzeów, dworców, obiektów sportowych, zaprojektowano wiele pomników, medale, dzieła metaloplastyki, arcydzieła sztuki poligraficznej oraz znane znaki graficzne.

Po przemianach ustrojowych w 1989 roku PSP zostały sprywatyzowane. W 1993 roku pracownicy Oddziału Warszawskiego PSP założyli spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością Pracownia Sztuk Plastycznych.


Gwent Police

Gwent Police () – brytyjska formacja policyjna, pełniąca funkcję policji terytorialnej na obszarze walijskich jednostek administracyjnych Blaenau Gwent, Caerphilly, Monmouthshire, Newport i Torfaen. Według stanu na 31 marca 2012, służba liczy 1446 funkcjonariuszy.


Johann Robert Riss

Johann Robert Riss (ur. ok. 1921, zm. 2019) – niemiecki sierżant Wehrmachtu z czasów II wojny światowej skazany za udział w zbrodni wojennej na terenie Włoch (masakra cywilów w miejscowości Padule di Fucecchio w Toskanii). W 2015 roku został umieszczony na 4. miejscu listy najbardziej poszukiwanych zbrodniarzy nazistowskich Centrum Szymona Wiesenthala.

Po wojnie Riss osiadł w Kaufbeuren w Niemczech, w kraju związkowym Bawaria, w rejencji Szwabia, gdzie pracował w miejscowej firmie Olympia. W 2011 roku został zaocznie skazany razem z Ernstem Pistorem i Fritzem Jaussem przez Wojskowy Trybunał w Rzymie na karę dożywotniego pozbawienia wolności za udział w masakrze ok. 184 osób cywilnych, w tym 63 kobiet i 27 dzieci w dniu 23 sierpnia 1944 roku. W 2015 roku Riss znalazł się na 4 miejscu listy najbardziej poszukiwanych zbrodniarzy nazistowskich Centrum Szymona Wiesenthala. Zmarł w październiku 2019 roku..


Zołoti worota

Zołoti worota (ukr. "Золотi ворота") – jedna ze stacji kijowskiego metra na linii Syrećko-Peczerśka. Została otwarta 31 grudnia 1986.

Służy jako stacja transferowa do stacji Teatralna na linii Swjatoszynśko-Browarśkiej. Jej jedyne wejście znajduje się przy ul. Wołodymirskiej, w pobliżu Złotej Bramy, od której bierze swoją nazwę.


Miasto zła

Miasto zła () – amerykański serial telewizyjny (anatologia, dramat kryminalny, thriller) wyprodukowany przez ABC Studios oraz Mandeville Films. Twórcą serialu jest Steven Baigelman. Premierowy odcinek serialu został wyemitowany 27 października 2015 roku przez ABC.

W Polsce serial emitowany jest od 29 października 2015 roku przez TVN 7.

13 listopada 2015 roku stacja ABC podjęła decyzję o anulowaniu serialu. Produkcja zostanie wstrzymana, gdy zakończone zostaną zdjęcia do 8 odcinka.

Platforma Hulu wyemitowała pozostałe 5 odcinków serialu, które nie był wyemitowane przez ABC.


Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Przytyku – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu przytyckiego diecezji radomskiej.

Obecna świątynia została zaprojektowana przez architekta Stefana Szyllera i wybudowana w latach 1932-1936 dzięki staraniom księży Jana Lipinskiego i Władysława Dziubka. Budowla została konsekrowana w 1962 roku przez biskupa Piotra Gołębiowskiego. Jest to kościół wzniesiony w stylu
neobarokowym, z cegły, posiadający trzy nawy typu halowego. W nawach znajdują się sklepienia kolebkowe oparte na gurtach z lunetami, w prezbiterium mieszczą się sklepienia krzyżowe. Fasada posiada dwie wieże, część środkowa jest zakończona szczytem flankowanym ślimacznicami. Detal architektoniczny reprezentuje styl eklektyczny i neobarokowy, został wybudowany w formie portali i gzymsów.

W prezbiterium świątyni można zobaczyć obraz namalowany przez Jana Henryka Rosena, przedstawiający Znalezienie Krzyża Świętego. Obraz znajduje się na miejscu nadścienia ołtarza głównego.


Warszawa Opaczewska

Warszawa Opaczewska – stacja kolejowa w Warszawie, wcześniej pod nazwą Warszawa Granica Miasta, zlikwidowana w 1975 roku.

Została wybudowana w 1927 roku. Znajdowała się w dzielnicy Ochota przy skrzyżowaniu ul. Szczęśliwickiej i ul. Opaczewskiej. Była jedną ze stacji kolejki EKD, a później WKD.

Dojeżdżały tam kolejki typu EN80.


Windows 10

Windows 10 – wersja systemu operacyjnego Microsoft Windows, która została wydana 29 lipca 2015 roku. Do 29 lipca 2016 roku możliwa była darmowa aktualizacja systemu Windows 7 lub 8.1 do Windowsa 10.

Pierwsze wzmianki o nowym systemie pojawiły się w kwietniu 2014 podczas konferencji "Build", organizowanej przez Microsoft, zaś publiczna prezentacja miała miejsce 30 września 2014 roku.

Windows 10 ma na celu wyeliminowanie niedoskonałości związanych z interfejsem użytkownika, wprowadzonych w Windows 8. Nowy system został lepiej przystosowany do urządzeń bez ekranów dotykowych (takich jak komputery osobiste i tradycyjne laptopy), wprowadzono w nim menu Start (obecne jeszcze w systemie Windows 7), funkcję wirtualnych pulpitów, a także możliwość uruchamiania aplikacji Windows Store zarówno w oknach, jak i w trybie pełnoekranowym, na różnych rodzajach urządzeń. Windows 10 jest dostępny dla laptopów i komputerów stacjonarnych, tabletów, smartfonów, innych produktów Windows oraz dla konsol Xbox One i Xbox Series X/S.

W kwietniu 2020 roku, według serwisu NetMarketShare, Windows 10 był zainstalowany na 56,08% komputerów osobistych, co daje mu pierwsze miejsce na świecie.


Język bagirmi

Język bagirmi, także Baghirmi, Bagrimma, Baguirme, Baguirmi, Barma, Lis, Lisi, Mbarma, Tar Bagrimma, Tar Barma – język ludu Baguirmi w południowo-zachodnim Czadzie i północno-wschodniej Nigerii (Borno), należący do rodziny języków środkowosudańskich, używany przez prawie 45 tys. osób (1983), język historycznego Królestwa Baguirmi. Ma wiele dialektów – na terenie Czadu są to: gol, kibar, bangri i dam. Większość użytkowników posługuje się językiem arabskim. Nieużywany w formie pisemnej.


Townshend Acts

Townshend Acts (ang. "ustawy Townshenda") – seria ustaw uchwalonych w 1767 przez brytyjski parlament po odwołaniu ustawy stemplowej, nazwanych od ówczesnego ministra skarbu Charlesa Townshenda.

Wprowadzały cło na towary takie jak szkło, papier, ołów, farby i herbata, które kolonie zmuszone były importować. Powołano Amerykańską Radę Celną ("American Board of Customs Commissioners") mającą nadzorować egzekucję podatków i zawieszono jednocześnie nowojorskie zgromadzenie ustawodawcze aż do chwili, kiedy zgodzi się ono uchwalić środki finansowe na utrzymanie angielskich oddziałów. Nowy Jork odmówił był wcześniej podporządkowania się ustawie o kwaterunku wojsk ("Quartering Act" z 1765), wychodząc z założenia, że tego rodzaju obowiązek nie został uchwalony zgodnie z konstytucyjną zasadą przedstawicielstwa.

W odpowiedzi koloniści bojkotowali towary sprowadzane na statkach brytyjskich, usiłując zastępować je wytworami rodzimej produkcji. Atakowano urzędników celnych, organizowano opór wobec rewizji na statkach i prób konfiskaty przemycanych towarów. 19 stycznia 1770 doszło do walk w Nowym Jorku, a 5 marca w Bostonie zaatakowani przez tłum żołnierze odpowiedzieli salwą, w wyniku której zginęło 5 osób.

W wyniku bojkotu import towarów brytyjskich do kolonii spadł w 1769 r. o 40 procent. Podobnie jak w przypadku ustawy stemplowej, kupcy brytyjscy znów zaczęli naciskać na rząd, by odwołał cła. Nowy premier, lord North, zgodził się na to w marcu 1770 r., utrzymując jednak cło na herbatę dla podkreślenia bezsporności autorytetu Londynu wobec kolonii.

W celu pomocy Kompanii Wschodnioindyjskiej, przeżywającej trudności finansowe i szukającej sposobu na szybkie spieniężenie blisko 300 ton herbaty zalegających w jej magazynach, w maju 1773 r. Parlament uchwalił ustawę o herbacie ("Tea Act"). Przyznawała Kompanii monopol na dostawę tego towaru do kolonii, zezwolono jej na sprzedaż herbaty bezpośrednio w portach amerykańskich, zamiast, jak dotąd, na publicznych aukcjach w Londynie.

W większości portów amerykańskich skłoniono statki Kompanii do odpłynięcia z przywiezionym ładunkiem z powrotem do Anglii. W Bostonie jednak gubernator Thomas Hutchinson wszelkimi siłami starał się zatrzymać transport, by potem szukać sposobów sprzedaży. W odpowiedzi na to 16 grudnia 1773 r. miał miejsce incydent znany jako herbatka bostońska. Grupa radykałów przebranych za Indian wdarła się na statki i wrzuciła cały ładunek herbaty do morza.

Na wniosek rządu parlament uchwalił cztery ustawy, określone w koloniach jako „przymusowe” i „nieznośne” ("Coercive and Intolerable Acts"). 31 marca 1774 r. port w Bostonie został zamknięty do czasu wypłacenia przez miasto odszkodowania dla Kompanii. 20 maja została zmieniona karta kolonii Massachusetts. Pozbawiła ona zgromadzenie istotnych uprawnień wyboru urzędników i sędziów, ograniczyła sesje zgromadzeń i poddała je kontroli gubernatora. Jednocześnie ustalono, że urzędnicy królewscy podejrzani o zabójstwo nie będą odpowiadać przed ławą przysięgłych w Massachusetts, ale przed sądem angielskim. 2 czerwca 1774 r. uchwalona została nowa ustawa o zakwaterowaniu zezwalająca wojskom angielskim na kwaterowanie w domach prywatnych.

W odpowiedzi na represje we wrześniu zebrał się Kongres Kontynentalny, rozpoczęła się wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych.


Język puluwat

Język puluwat – zagrożony wymarciem język trukański należący do języków mikronezyjskich, używany przez mieszkańców Pollap, Polowat i Pulusuk w archipelagu Karolinów w mikronezyjskim stanie Chuuk.


John Orr

John Orr (ur. 20 sierpnia 1865 w Neilston, zm. 5 listopada 1935 w Kapsztad) – szkocki rugbysta, reprezentant kraju.

W latach 1889–1893 w rozgrywkach Home Nations Championship rozegrał dwanaście spotkań dla szkockiej reprezentacji zdobywając trzy przyłożenia.


Lutka Pink

Lutka Pink (wł. Ludwika Pinkusiewicz) (ur. 1906 w Warszawie, zm. 1998 w Nowym Jorku) – polska malarka, od 1937 roku tworząca we Francji.


Ghosttown

Ghosttown – utwór amerykańskiej wokalistki Madonny pochodzący z albumu Rebel Heart (2015) i zarazem drugi promujący go singiel wydany 13 marca 2015 roku. Piosenka odniosła umiarkowany sukces komercyjny na całym świecie i była najczęściej granym w radiach utworem promującym album Rebel Heart.


Reprezentacja Ukrainy w bandy mężczyzn

Reprezentacja Ukrainy w bandy mężczyzn – męski zespół, biorący udział w imieniu Ukrainy w meczach i sportowych imprezach międzynarodowych w bandy, powoływany przez selekcjonera, w którym mogą występować wyłącznie zawodnicy posiadający obywatelstwo ukraińskie. Za jej funkcjonowanie odpowiedzialny jest Ukraiński Związek Bandy i Rink Bandy (UFHMR), który jest członkiem Międzynarodowej Federacji Bandy (FIB).


Monika Fagerholm

Monika Fagerholm (ur. 26 lutego 1961 w Helsinkach) – fińska pisarka pisząca w języku szwedzkim.

Studiowała literaturę i psychologię na Uniwersytecie Helsińskim. Zajmowała się również krytyką literacką i tłumaczeniami, pracowała w bibliotece i archiwum.

Uznanie krytyki i czytelników przyniosła jej powieść "Underbara kvinnor vid vatten" została przetłumaczona na 9 języków. Powieść "Den amerikanska flickan" była nominowana do Nagrody Literackiej Rady Nordyckiej w 2004 roku i w 2005 roku otrzymała szwedzką Nagrodę Augusta w kategorii literatura piękna. W 2020 roku otrzymała Nagrodę Literacką Rady Nordyckiej za powieść "Vem dödade Bambi?"

W ostatnich latach, oprócz własną twórczością, zajmuje się również prowadzeniem kursów kreatywnego pisania.


Deadly Class

Deadly Class – amerykańska seria komiksowa stworzona przez scenarzystę Ricka Remendera i zilustrowana przez Wesleya Craiga, ukazująca się w formie miesięcznika od stycznia 2014 nakładem wydawnictwa Image Comics. Po polsku publikuje ją wydawnictwo Non Stop Comics od 2019 w formie tomów zbiorczych.

Na podstawie "Deadly Class" powstał serial telewizyjny "Szkoła zabójców", emitowany od 16 stycznia 2019 przez stację SyFy.


Luise Herklotz

Luise Herklotz (ur. 20 sierpnia 1918 w Spirze, zm. 25 lipca 2009 tamże) – niemiecka polityk, działaczka związkowa i dziennikarka, deputowana Bundestagu II, III, IV, V i VI kadencji, posłanka do Parlamentu Europejskiego I kadencji.


Martin Beluský

Martin Beluský (ur. 17 kwietnia 1987) – słowacki polityk i inżynier, jeden z liderów Partii Ludowej Nasza Słowacja, poseł do Rady Narodowej.


Pagryžuvys

Pagryžuvys (hist., pol. Pogryżów) – wieś na Litwie w rejonie kielmskim okręgu szawelskiego, 12 km na wschód od Kielm.


BAP Antofagasta

BAP Antofagasta (S-32) – peruwiański okręt podwodny z przełomu lat 70. i 80. XX wieku, jedna z czterech zakupionych przez Peru niemieckich jednostek typu "209/1200". Został zwodowany 19 grudnia 1979 roku w stoczni Howaldtswerke-Deutsche Werft w Kilonii i przyjęty do służby w Marina de Guerra del Perú 20 lutego 1981 roku. Okręt nadal znajduje się w aktywnej służbie (stan na 2018 rok).


Kalidiatou Niakaté

Kalidiatou Niakaté (ur. 15 marca 1995 r. w Aubervilliers) – francuska piłkarka ręczna, reprezentantka kraju, zawodniczka Nantes Loire Atlantique Handball, występująca na pozycji lewej rozgrywającej.

W 2016 roku zdobyła tytuł mistrzyni świata podczas mistrzostw świata w Niemcach. Rok później na mistrzostw Europy we Francji zdobyła złoty medal, wygrywając z reprezentacją Rosji.


Krzysztof Podlodowski

Krzysztof Podlodowski herbu Janina – podstarosta sandomierski w 1599 roku, pisarz grodzki sandomierski w 1587 roku.

W czasie elekcji 1587 roku głosował na Zygmunta Wazę.

Miał synów Samuela i Stanisława.


Karl Friedrich Merten

Karl Friedrich Merten (ur. 15 sierpnia 1905 w Poznaniu, zm. 2 maja 1993 w Waldshut-Tiengen) – niemiecki wojskowy, "kapitän zur see", dowódca okrętów podwodnych podczas II wojny światowej.

Od 11 lutego 1941 roku dowodził U-68 typu "IXC". Awansowany do stopnia Kapitäna zur See 1 kwietnia 1945 roku. Odznaczony Krzyżem Rycerskim z dniem 16 czerwca 1942 roku, jako 112. w Kriegsmarine i 53. w U-Bootwaffe. 16 listopada 1942 roku otrzymał Liście Dębu jako 147. w Wehrmachcie, 20. w Kriegsmarine i 17. we flocie podwodnej.

Karl Friedrich Merten był jednym z najbardziej skutecznych dowódców okrętów podwodnych w prowadzonej przez Niemcy wojnie o przerwanie łańcucha dostaw morskich do Wielkiej Brytanii. W trakcie jedynie pięciu przeprowadzonych patroli zatopił 29 statków o łącznym tonażu 180 000 BRT. Sukcesy te osiągnął jednak w pierwszym okresie wojny, w którym działania ZOP aliantów nie miały jeszcze tak dużego rozmachu, jak od 1943 roku – gdy Merten pełnił już funkcje wojskowe na lądzie.

Od stycznia do lutego 1943 roku pełnił obowiązki dowódcy 26. Flotylli U-Bootów, w marcu 1943 objął dowództwo 24. Flotylli, zaś w maju 1944 roku został skierowany do sztabu BdU w Kilonii. W czerwcu 1944 roku powrócił do 24. Flotylli, którą kierował do marca 1945 roku. Objął później dowodzenie szkoleniem na Bałtyku, od 11 marca do 23 kwietnia 1945 roku też był doradcą członków najwyższego dowództwa marynarki. 24 kwietnia został przydzielony do wykonywania zadań specjalnych w kwaterze Hitlera w Berlinie, następnie wyznaczono mu zadania specjalne w rejonie alpejskim. Wyznaczono go wówczas do dowodzenia alpejskim batalionem piechoty marynarki, choć wg samego Mertena nie doszło do faktycznego objęcia tej funkcji. Tamże jednak został pojmany i osadzony w amerykańskim ośrodku odosobnienia w bawarskim Biesenhofen, gdzie przebywał od 29 czerwca 1945 roku do 5 października 1948 roku. 8 marca 1949 roku został ponownie aresztowany i osadzony przez Francuzów, w związku ze sprawą zatopienia francuskiego statku „Frimaire”. Z braku dowodów został uniewinniony 10 października 1949 roku.


28. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji odbył się w dniach 26 sierpnia-8 września 1967 roku.

Jury pod przewodnictwem włoskiego pisarza Alberta Moravii przyznało nagrodę główną festiwalu, Złotego Lwa, francuskiemu filmowi "Piękność dnia" w reżyserii Luisa Buñuela. Drugą nagrodę w konkursie głównym, Nagrodę Specjalną Jury, przyznano ex aequo francuskiemu obrazowi "Chinka" w reżyserii Jean-Luka Godarda oraz włoskiemu filmowi "Chiny są blisko" w reżyserii Marco Bellocchio.


27. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji odbył się w dniach 28 sierpnia-10 września 1966 roku.

Jury pod przewodnictwem włoskiego pisarza Giorgio Bassaniego przyznało nagrodę główną festiwalu, Złotego Lwa, włoskiemu filmowi "Bitwa o Algier" w reżyserii Gillo Pontecorvo. Drugą nagrodę w konkursie głównym, Nagrodę Specjalną Jury, przyznano ex aequo amerykańskiemu obrazowi "Chappaqua" w reżyserii Conrada Rooksa oraz niemieckiemu filmowi "Pożegnanie z dniem wczorajszym" w reżyserii Alexandra Kluge.


Perućačko jezero

Perućačko jezero (cyr. Перућачко језеро) – zbiornik zaporowy w Serbii oraz Bośni i Hercegowinie. Powstał poprzez spiętrzenie wód rzeki Driny.


24. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji odbył się w dniach 24 sierpnia-7 września 1963 roku.

Jury pod przewodnictwem włoskiego krytyka filmowego Artura Lanocity przyznało nagrodę główną festiwalu, Złotego Lwa, włoskiemu filmowi "Ręce nad miastem" w reżyserii Francesco Rosiego. Drugą nagrodę w konkursie głównym, Nagrodę Specjalną Jury, przyznano ex aequo francuskiemu obrazowi "Błędny ognik" w reżyserii Louisa Malle'a oraz radzieckiemu filmowi "Ewakuacja" w reżyserii Igora Tałankina.


22. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Wenecji odbył się w dniach 20 sierpnia-3 września 1961 roku.

Jury pod przewodnictwem włoskiego krytyka filmowego Filippo Sacchiego przyznało nagrodę główną festiwalu, Złotego Lwa, francuskiemu filmowi "Zeszłego roku w Marienbadzie" w reżyserii Alaina Resnais. Drugą nagrodę w konkursie głównym, Nagrodę Specjalną Jury, przyznano radzieckiemu obrazowi "Pokój przychodzącemu na świat" w reżyserii Aleksandra Ałowa i Władimira Naumowa.


H-1 Gniewko

H-1 Gniewko – polski uniwersalny holownik projektu B860, zaprojektowany w Polsce i zbudowany w stoczni Remontowa Shipbuilding w Gdańsku jako druga jednostka z serii sześciu zamówionych dla Marynarki Wojennej. Wszedł do służby w 2020 roku.


Terance Mann

__BEZSPISU__
Terance Mann (ur. 18 października 1996 w Nowym Jorku) – amerykański koszykarz, występujący na pozycji niskiego skrzydłowego, aktualnie zawodnik Los Angeles Clippers.


Stadion Police

Stadion Police – wielofunkcyjny stadion w Trebinje, w Bośni i Hercegowinie. Może pomieścić 8550 widzów. Swoje spotkania rozgrywają na nim piłkarze klubu FK Leotar Trebinje.

znajduje się w jednostce administracyjnej


Rudolf Krajčovič

Rudolf Krajčovič (ur. 22 czerwca 1927 w Trakovicach, zm. 29 października 2014) – słowacki językoznawca, slawista, twórca teorii migracyjno-integracyjnej dotyczącej pochodzenia języka słowackiego. Był specjalistą z zakresu historii języka słowackiego, dialektologii historycznej i onomastyki.

Studia z zakresu języka słowackiego i filozofii odbył na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie. Po ukończeniu studiów piastował szereg stanowisk w Katedrze Języka Słowackiego i Literatury (asystent, docent, profesor). Pracował i wykładał za granicą (Kraków 1963, Skopje 1977, Moskwa 1970–1971, 1975–1976, 1980–1981). Był sekretarzem Stowarzyszenia Językoznawców Słowackich (1957–1960), członkiem komitetu (1966–1968), wiceprzewodniczącym (1968–1972). W latach 1972–1973 był wiceprzewodniczącym Słowackiego Towarzystwa Językoznawczego. Był członkiem rad redakcyjnych czasopism „Slovenská reč” i „Jazykovedný časopis”.


Mount Cleveland

Mount Cleveland – szczyt w USA, w stanie Montana (hrabstwie Flathead), położony północnej części Parku Narodowego Glacier, około 6,4 km od granicy kanadyjskiej. Jest to najwyższy szczyt w parku i łańcucha Lewis Range.

Po zachodniej stronie szczyt opada gwałtownie, tworząc kilkusetmetrowe urwiska skalne, natomiast po stronie wschodniej powstał kocioł wypełniony częściowo przez lodowiec "Whitecrow Glacier".

Nie ma szlaków turystycznych wiodących na szczyt, natomiast jest kilka tras wspinaczkowych o umiarkowanej i dużej trudności. Dostęp do szczytu najłatwiejszy jest od strony kanadyjskiej z parku Waterton Lakes.


Tor Books

Tor Books – imprint firmy wydawniczej m St. Martin’s Press posiadającej siedzibę w Nowym Jorku. Publikuje przede wszystkim książki fantastycznonaukowe oraz fantasy. Prowadzi także magazyn Tor.com. Został założony w 1980 przez Toma Doherty, jako imprint jego firmy Tom Doherty Associates. W 1987 firma została przekształcona w imprint St. Martin's Press.


Latvijas Universitātes stadions

Latvijas Universitātes stadions – nieistniejący już wielofunkcyjny stadion w Rydze, stolicy Łotwy. Obiekt mógł pomieścić 5000 widzów. Istniał w latach 1923–2017.

Stadion Uniwersytetu Łotewskiego został otwarty w 1923 roku, a pierwotnie swoje spotkania rozgrywali na nim piłkarze klubu ASK Ryga. W latach 1924–1939 na obiekcie trzynaście razy wystąpiła piłkarska reprezentacja Łotwy; po odzyskaniu przez Łotwę niepodległości reprezentacja tego kraju jeszcze raz powróciła na ten obiekt, rozgrywając 26 czerwca 1994 roku mecz towarzyski z Gruzją (1:3). Ze stadionu korzystała również reprezentacja Łotwy w rugby union. W 2017 roku stadion został zlikwidowany, a w jego miejscu powstał nowy kompleks sportowy. Przed zamknięciem stadionu z obiektu korzystali piłkarze klubu FK Rīga.


Jhereg

Jhereg – amerykańska powieść fantasy z 1983, autorstwa Stevena Brusta. Oryginalnie została opublikowana przez Ace Books. Jest pierwszą książką z serii o Vladzie Taltosie. Na jej podstawie Marvel Comics stworzyło powieść graficzną w 1987 pod tytułem "Steven Brust's JHEREG""." Polskie wydanie książki ukazało się w 2002, nakładem Domu Wydawniczego Rebis w tłumaczeniu Jarosława Kotarskiego.


Jerry Lawson

Jerry Lawson, właśc. Gerald Anderson Lawson (ur. 1 grudnia 1940, zm. 9 kwietnia 2011) – amerykański inżynier elektronik i jeden z niewielu afroamerykańskich inżynierów z lat 70. XX wieku. Jest znany z pracy przy projektowaniu konsoli do gier wideo Fairchild Channel F, a także z wynalezienia kartridży.


Sans dire un mot

Sans dire un mot – singel Emmanuela Moire promujący album "L’Équilibre", wydany 17 czerwca 2009 nakładem Warner Music.

Singel notowany był na 11. miejscu zestawienia Top Singles & Titres we Francji.

Premiera teledysku do piosenki odbyła się w dniu wydania singla, a wyreżyserował go Fabrice Begotti.


Rajd Dakar 2019

Rajd Dakar 2019 – był 41. edycją tego wydarzenia, po raz jedenasty z rzędu odbywał się w Ameryce Południowej. Impreza rozpoczęła się w Limie w Peru 6 stycznia i zakończyła się 17 stycznia po 10 etapach zawodów.

Katarczyk Nasser Al-Attiyah wygrał swój trzeci Dakar w kategorii samochodów, jeżdżąc w barwach Toyoty. Stał się tym samym drugą osobą, która wygrała Rajd Dakar z trzema różnymi producentami (popodobne osiągnięcie zanotowały Volkswagen w 2011 r. i Mini w 2015 r). W klasyfikacji motocykli Australijczyk Toby Price wygrał swój drugi Rajd Dakar, pomimo tego iż w trakcie wyścigu miał wypadek i złamał nadgarstek. Drużyna Kamaza w składzie Eduard Nikołajew, Jewgienij Jakowlew i Władimir Rybakow zdobyła swój trzeci z rzędu tytuł w klasyfikacji samochodów ciężarowych.


Zamek Wołek

Zamek Wołek – ruiny średniowiecznego gotyckiego zamku na stokach Bujakowskiego Gronia w Beskidzie Małym, położone na lewym brzegu rzeki Soły w Kobiernicach. Zamek powstał w XIV wieku, a został zburzony około 1477 roku.


Siedmiu mędrców

Siedmiu mędrców – nazwa używana do określenia grupy wybitnych działaczy i reformatorów, działających w starożytnej Grecji pomiędzy końcem VII i połową VI wieku p.n.e.

Mędrcy działali w czasach bezpośrednio poprzedzających pojawienie się filozofii. Sami nie byli filozofami, ale raczej mężami stanu, działaczami, prawodawcami, reformatorami życia społecznego. Głoszone przez nich mądrości życiowe wynikały nie tyle z systematycznych przemyśleń, ile z bogatego doświadczenia życiowego. Okres ich działalności nazywany bywa okresem siedmiu mędrców.

Trudno ustalić, jakie postaci historyczne zaliczane były przez Greków do grupy siedmiu najwybitniejszych mędrców – w zachowanych przekazach istnieją w tej kwestii rozbieżności i wymienianych jest więcej nazwisk. Według Platona mędrcami byli:

* Bias z Prieny – doradzał Jończykom, aby emigrowali na Sardynię wobec naporu Persów,
* Solon – ateński polityk i prawodawca, sprawujący władzę z woli ludu, a także poeta gnomiczny,
* Pittakos z Mityleny – wybrany przez współobywateli dyktator Mityleny z okresu jej współzawodnictwa z Atenami (o panowanie nad Hellespontem),
* Tales z Miletu – matematyk, astronom, inżynier, polityk, podróżnik i kupiec, uznawany za pierwszego filozofa,
* Kleobulos z Lindos – tyran z Lindos na Rodos,
* Myzon z Chen,
* Chilon ze Sparty.

O ile wszystkie źródła wymieniają cztery pierwsze nazwiska, o tyle często zamiast Kleobulosa, Myzona i Chilona wymienia się inne postacie. Wśród nich pojawiają się na przykład:

* Periander – tyran, uznawany za mądrego władcę, który doprowadził do rozkwitu ekonomicznego i kulturalnego Koryntu,
* Ezop z Frygii – półlegendarny bajkopisarz grecki, uważany za twórcę klasycznej bajki zwierzęcej, wywodzącej się bezpośrednio z ludowej tradycji ustnej,
* Anacharsis – scytyjski filozof, który w VI wieku p.n.e. przybył do Aten,
* Epimenides z Krety – legendarny kreteński poeta, cudotwórca i teolog, znany dzięki tzw. „paradoksowi Epimenidesa”.

Mądrości głoszone przez mędrców sprowadzały się do wychwalania rozsądku i umiaru. Typowe zalecenia i sentencje to „Nie mówić źle o umarłych” (Chilon ze Sparty) czy „Wszystko, co posiadam, noszę ze sobą” (Bias z Prieny).


Wzgórze

Wzgórze – naturalna i wypukła forma rzeźby terenu o umownej wysokości względnej od 100 do 300 m, jednakże może być mniej lub więcej, zależnie od wielkości form sąsiednich, np. wzgórza stanowiące przedgórza gór wysokich w innym przypadku mogłyby być nazywane górami.

Wzgórze ma zaokrąglony wierzchołek, .

Wzgórze jest formą terenu mniejszą od góry, lecz większą od pagóra.


Ben Moody

Ben Moody, właściwie Benjamin Raymond Moody II (ur. 22 stycznia 1981 w Little Rock, Arkansas) – amerykański muzyk i kompozytor, znany przede wszystkim z występów w zespole Evanescence, którego był współzałożycielem. W 2005 roku ukazał się debiutancki singel solowy muzyka zatytułowany "Everything Burns". Od 2009 roku występuje w zespole We Are the Fallen.


Deng Xiaoping

Deng Xiaoping ([] ; ur. 22 sierpnia 1904, zm. 19 lutego 1997) – polityk chiński i mąż stanu. W okresie od 1978 do 1989 roku faktyczny przywódca Chińskiej Republiki Ludowej, inicjator reform społeczno-gospodarczych oraz otwarcia Chin na świat. Jeden z najważniejszych polityków w XX-wiecznej historii Chin.

Człowiek Roku 1978 i 1985 według magazynu Time.


Jeanne Moreau

Jeanne Moreau (ur. 23 stycznia 1928 w Paryżu, zm. 31 lipca 2017 tamże) – francuska aktorka teatralna i filmowa, reżyserka oraz piosenkarka.


Jimmy Doolittle

Jimmy Doolittle, właśc. James Harold Doolittle (ur. 14 grudnia 1896 w Alameda, zm. 27 września 1993 w Pebble Beach w Kalifornii) – amerykański pilot, generał United States Air Force. Zasłynął przeprowadzeniem podczas II wojny światowej „Rajdu Doolittle’a” – pierwszego udanego nalotu bombowego na Tokio.


Alpy Gailtalskie

Alpy Gailtalskie (niem. "Gailtaler Alpen" lub "Drauzug") – część Alp Wschodnich w Austrii, między doliną górnej Drawy i jej prawym dopływem Gail. Leżą na terytorium dwóch krajów związkowych: Karyntii i Wschodniego Tyrolu. Zachodnia część pasma, nazywana "Dolomitami Lienzkimi" od pobliskiego miasta Lienz, jest wyższa i bardziej okazała niż wschodnia. Najwyższym szczytem wschodniej części jest Reißkofel (2371 m), jeszcze tylko parę szczytów osiąga ponad 2000 m. W całym paśmie najwyższym szczytem jest Große Sandspitze (2770 m).

Alpy Gailtalskie graniczą z: Ankogelgruppe, Kreuzeckgruppe, Schobergruppe na północy, Villgratner Berge na północnym zachodzie, Alpami Karnickimi i Karawankami na południu oraz z Alpami Gurktalskimi na wschodzie.

Większość pasma nie posiada infrastruktury narciarskiej, poza okolicami Spittal i Villach. Reszta pasma nie nosi zbyt wielu śladów działalności człowieka. Rejon posiada liczne jeziora, z których największe to Weißensee. Rozciąga się ono na 20 km w kierunku z zachodu na wschód i osiąga głębokość prawie 100 m. Innym znaczącym jeziorem jest Pressegger See na wschód od Hermagor, głównego miasta doliny Gailtal.

Najwyższe szczyty:


Nos

Nos – wyniosłość w obrębie twarzy stanowiąca drogę przepływu powietrza w procesie oddychania. Powietrze przechodzące przez nos zostaje ocieplone i nawilżone. Dociera później do okolicy węchowej znajdującej się w jego górnej części. Substancje chemiczne zawarte w powietrzu są rozpuszczane w śluzie i pobudzają wtedy liczne receptory znajdujące się w okolicy węchowej. Następnie impuls wędruje przez nerw węchowy do mózgowia, gdzie jest odbierany. Nozdrza przednie, przez które przedostaje się powietrze, są oddzieloną przegrodą nozdrzy, później przechodząca w przegrodę nosową, która rozdziela na dwie części jamę nosową. Kończy się ona nozdrzami tylnymi prowadzącymi do gardła. Nos zewnętrzny zbudowany jest z tkanki kostnej i chrzęstnej, dzieli się na grzbiet, nasadę oraz wierzchołek nosa. Wierzchołek nosa może być pokryty niemal niezmienioną skórą, na przykład u koni. U niektórych ssaków, w tym mięsożernych i części przeżuwaczy, nozdrza przednie wraz z górną wargą tworzą płytkę nosową (lusterko nosowe). U świni występuje płytka ryjowa, natomiast u bydła płytka nosowo-wargowa (śluzawica; grafika nr 4 po prawej).

Obecne w nosie włoski wyłapują drobinki zanieczyszczeń, nie pozwalając im dostać się do płuc.

U większości ssaków nos pełni również funkcje głównego narządu węchu. Część wyposażona jest w narząd Jacobsona pełniący funkcję narządu tropienia lub narządu węchu ustnego.

W typologii antropologicznej ze względu na swą znaczną zmienność w proporcjach pomiary nosa odgrywają duże znaczenie. Określa się wskaźniki długościowo-szerokościowe, kształt profilu, wydatność oraz położenie otworów nosowych. Jego zróżnicowanie ma być jedną z cech adaptatywnych.


Pan świata

Pan świata (fr. "Maître du Monde", 1904) – jednotomowa powieść Juliusza Verne’a z cyklu "Niezwykłe podróże" złożona z 18 rozdziałów. Jest to kontynuacja powieści "Robur Zdobywca".

Pierwszy polski przekład, autora ukrywającego się pod inicjałami M. P., pt. "Król przestrzeni", pojawił się (w odcinkach drukowanych w magazynie "Wieczory Rodzinne") w 1905; a w postaci książkowej wydano go w 1909. Drugi pt. " Pan Świata", autorstwa Bożeny Sęk, pochodzi z roku 1988 (wydany w jednym tomie z „Roburem Zdobywcą”.


Robert Louis Stevenson

Robert Louis Stevenson (ur. 13 listopada 1850 w Edynburgu, zm. 3 grudnia 1894 w Vailima na Samoa) – szkocki powieściopisarz, poeta i reportażysta podróżnik, główny reprezentant neoromantyzmu w literaturze brytyjskiej.


Unified Modeling Language

Unified Modeling Language (UML, zunifikowany język modelowania) – język pół-formalny wykorzystywany do modelowania różnego rodzaju systemów, stworzony przez Grady’ego Boocha, Jamesa Rumbaugha oraz Ivara Jacobsona, obecnie rozwijany przez Object Management Group.

Służy do modelowania dziedziny problemu (opisywania-modelowania fragmentu istniejącej rzeczywistości – na przykład modelowanie tego, czym zajmuje się jakiś dział w firmie) – w przypadku stosowania go do analizy oraz do modelowania rzeczywistości, która ma dopiero powstać – tworzy się w nim głównie modele systemów informatycznych. UML jest przeważnie używany wraz ze swoją reprezentacją graficzną – jego elementom przypisane są odpowiednie symbole wiązane ze sobą na diagramach.

UML jest oficjalnie zdefiniowany przez Object Management Group (OMG) w tzw. metamodelu UML – Meta-Object Facility (MOF). Jak inne specyfikacje bazujące na Meta-Object Facility, metamodel UML i modele UML mogą być serializowane (zapisywane) w języku XML Metadata Interchange (XMI), opartym na standardzie XML. Choć UML był zaprojektowany, by definiować, wizualizować, konstruować i dokumentować systemy kładące nacisk na oprogramowanie, nie jest on ograniczony do modelowania oprogramowania. UML jest używany także do modelowania procesów biznesowych, inżynierii systemów i reprezentowania struktur organizacyjnych. Systems Modeling Language (SysML, "Język Modelowania Systemów") jest językiem modelowania dla specyficznych zagadnień inżynierii systemów, zdefiniowanym jako profil UML 2.0. W UML-u do opracowywania formalnych ograniczeń można wykorzystać także język Object Constraint Language (OCL) opracowany pierwotnie przez IBM.


Fundamentalizm biblijny

Fundamentalizm biblijny – prąd myślowy obecny głównie w dzisiejszym ewangelikalizmie, akcentujący absolutną nieomylność i bezbłędność Biblii, jej wartość jako rzetelnego źródła historycznego oraz zbioru niepodważalnych proroctw dotyczących przyszłości. Fundamentaliści biblijni nie uznają między innymi teorii ewolucji (patrz: Kreacjonizm młodej Ziemi) oraz tzw. wyższej krytyki biblijnej.

Sam termin „fundamentalizm” wiąże się w sposób bezpośredni z Amerykańskim Kongresem Biblijnym, który odbył się w Niagarze, w stanie Nowy Jork, w roku 1895. Uczestniczący w tym kongresie konserwatywni egzegeci protestanccy ogłosili „pięć punktów fundamentalizmu”: bezbłędność werbalna Pisma Świętego, Bóstwo Chrystusa, Jego dziewicze poczęcie, nauka o ekspiacji zastępczej, zmartwychwstanie ciał w czasie ponownego przyjścia Jezusa.

Środowiska fundamentalistyczne zaangażowane są między innymi w USA i w Europie w kampanię na rzecz równouprawnienia teorii kreacji i teorii ewolucji w edukacji.


Fiat CR.42

Fiat CR.42 – włoski samolot myśliwski z czasów II wojny światowej wyprodukowany przez koncern Fiata.

Powstały w 1936 roku samolot w układzie dwupłatu, z otwartą kabiną i stałym podwoziem, miał być następcą CR.32, który potwierdził walory bojowe podczas hiszpańskiej wojny domowej (1936–1939). Choć zachowano w nim układ dwupłatowy, konstrukcja była jednak unowocześniona, wykonano ją całkowicie z metalu.

CR.42 wszedł do służby w Regio Aeronautica w listopadzie 1939 roku. Pewna liczba egzemplarzy została zakupiona przez Belgię, Finlandię, Szwecję i Węgry. Samolot miał bardzo dobre właściwości lotne, był bardzo zwrotny, dość szybko jednak okazało się, że jak na standardy początków II wojny światowej był już przestarzały: zbyt wolny i słabo uzbrojony. Produkcja samolotu trwała do 1942 roku.

Początkowo CR.42 wykorzystywano jako samolot myśliwski. W 1940 roku pewna liczba samolotów wzięła udział w bitwie o Anglię, jednak okazało się, że CR.42 nie dorównuje nowoczesnym myśliwcom angielskim. W związku z dużymi stratami samolot wycofano z działań bojowych i przesunięty do zadań szkoleniowych.
Samolot był szeroko wykorzystywany podczas walk w Afryce Północnej, głównie do atakowania celów naziemnych. W 1943 roku, po kapitulacji Włoch, zdolność do lotu zachowało tylko około sześćdziesięciu samolotów, z wyprodukowanych 1781 egzemplarzy.


Pałac Oskara Kona

Pałac Oskara Kona – willa w Łodzi wybudowana w 1903 dla przedsiębiorcy budowlanego Jana Stecka. Jej projekt sporządził Franciszek Chełmiński. Według pierwotnego założenia willa nawiązywała stylem do renesansu. Późniejszy jej użytkownik, właściciel Widzewskiej Manufaktury – Oskar Kon, zmienił jej formę.

Po przebudowie budynek posiada klasycystyczną bryłę, bez zbędnych dekoracji na fasadzie.
Nad głównym wejściem jest portyk ze schodami. Z dawnego wystroju wnętrz prawie nic się nie zachowało. Teren pałacu ogrodzony jest wysokim parkanem, obok bramy znajduje się stróżówka.

Budynek zdobył sławę dzięki jego późniejszemu właścicielowi: w 1948 stał się siedzibą Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, a od 1958 (po połączeniu z Państwową Wyższą Szkołą Aktorską) siedzibą Państwowej Wyższej Szkole Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. Leona Schillera, popularnie nazywanej Filmówką.


Polska Wyłączna Strefa Ekonomiczna

Polska Wyłączna Strefa Ekonomiczna – wyłączna strefa ekonomiczna Polski, obszar na Morzu Bałtyckim przylegający do jej wód terytorialnych. Na akwenie tym prawo do połowu ryb i wydobywania surowców mają tylko polskie statki. Północna granica Polskiej Wyłącznej Strefy Ekonomicznej sięga 55°51' N i 18°18' E.

Każde nadmorskie państwo posiada swoje strefy ekonomiczne na morzu. Wyłączna strefa ekonomiczna może sięgać na odległość 200 mil morskich od linii podstawowej.

Polska ma uregulowaną strefę ekonomiczną ze Szwecją i Rosją. W przypadku Rosji umowa została podpisana przez istniejący wówczas Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, jest jednak uznawana, ponieważ Rosja jest prawnym następcą Związku Radzieckiego.

Polska miała także uregulowaną strefę ekonomiczną z Niemcami Wschodnimi od 1989 roku. Po zjednoczeniu Niemiec nowe państwo niemieckie uznaje wcześniejsze ustalenia jedynie co do granicy państwowej, natomiast nie uznaje ustaleń z Niemcami Wschodnimi co do wyłącznej strefy ekonomicznej.

Od lat 80. XX wieku pozostawała nieuregulowana sprawa rozgraniczenia stref ekonomicznych między Polską a Danią: spór dotyczył akwenu leżącego na południowy wschód od Bornholmu. Państwo polskie winno stosować tu przepis ustawy o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że Rada Ministrów może − przy braku umów międzynarodowych − określić w drodze rozporządzenia granicę wyłącznej strefy ekonomicznej. Ponieważ taki akt nie został wydany, w praktyce stosowane było rozporządzenie Rady Ministrów (z 26 maja 1978 roku) określające zewnętrzne granice polskiej strefy rybołówstwa morskiego. Strefa ta nie jest jednak uznawana przez państwa sąsiednie. Przebieg granicy między polską a duńską WSE ustalono w listopadzie 2018 r.


Gigantomachia

Gigantomachia (gr. Gigantomachía) – w mitologii greckiej walka bogów olimpijskich z gigantami.

Giganci zrodzili się wraz z Eryniami i meliadami z rozlanej krwi Uranosa, którego ranił sierpem (bądź nożem) Kronos. Były to istoty o ludzkiej postaci z wyjątkiem nóg zakończonych wężowymi ogonami. Giganci mając wsparcie swojej matki Gai postanowili zdobyć Olimp, a tym samym władzę nad światem, dzierżoną do tej pory przez bogów olimpijskich. Aby mieć dogodną pozycję do walki, Giganci zajęli pozycje na Pallene, jednym z półwyspów Chalkidiki, oddzielonym od góry Olimp wodami zatoki. Ich przywódcą był Porfyrion, jednak najdzielniejszym wojownikiem Alkyoneus, który odzyskiwał siły przy każdym kontakcie z rodzinną ziemią. Bogów olimpijskich znacznie wzmocniły: Hekate – bogini magii i Mojry, które jako boginie przeznaczenia decydowały o losie, na który żaden bóg ani inna istota nie miały wpływu. Matka Gigantów – Ziemia uodporniła jednak swoich synów na ciosy zadawane przez bogów. Wtedy Atena wiedząc, że nie dotyczy to też śmiertelników, sprowadziła Heraklesa. Zeus wtedy rozkazał Heliosowi, Eos i Selene, by słońce i księżyc nie świeciły, a sam pod osłoną ciemności wyrwał magiczne ziele, które dzięki Gai miało dać Gigantom nieśmiertelność. Wtedy to ogromny Alkyoneus, który ciskał wielkie głazy i odłamy skalne na pozycje Olimpijczyków, został porwany przez Heraklesa do obcego kraju i tam zabity. Walka była bardzo zacięta, ostatecznie jednak:
* Porfyrion – został zabity podczas próby porwania Hery przez Zeusa i Heraklesa
* Pallas – zginął z rąk Ateny
* Agrios – zabity przez Mojry maczugą z brązu
* Klitios – zginął z rąk Hekate
* Enkelados – zabity przez Atenę
* Efialtes – zginął od strzał Apolla
* Eurytos – zgładzony przez Dionizosa za pomocą tyrsu
* Echion – zabity przez Atenę
* Gration – zabity strzałami Artemidy
* Mimon – zginął z rąk Aresa
* Mimas – zgładzony przez Hefajstosa
* Otus – zgładzony przez Apolla i Heraklesa
* Peloros – zabity przez Aresa
* Polybotes – zginął z rąk Posejdona
* Pojtos – zabity przez Herę
* Toon – zabity przez Mojry
* Hippolitos – zginął z rąk Hermesa, który na walkę z Hippolitosem pożyczył od walczącego Hadesa czapkę niewidzialności.
Wszyscy Giganci, których liczba ogółem według Hygina wynosiła 24, zostali zabici przez bogów i Heraklesa, a część z nich przygnieciona przez swych pogromców górami, głazami i wulkanami.

Herakles cały czas wspomagał bogów, zadając Gigantom niszczycielskie ciosy. Gaja oburzona zwycięstwem Olimpijczyków i zgładzeniem jej potomstwa poczęła jeszcze z Tartarem w Cylicji straszliwego potwora – Tyfona, rozpoczynając tym samym Tyfonomachię.

Dla Greków Gigantomachia miała dużo większe znaczenie, niż dużo wcześniejsza Tytanomachia. Obie jednak wojny szybko pomieszały się i często do dziś są ze sobą mylone.

Ulubiony temat w plastyce i ornamentyce w starożytnej Grecji.


Stadtbahn w Berlinie

Stadtbahn w Berlinie (niem. "Berliner Stadtbahn", dosł. "berlińska kolej miejska") - czterotorowa linia kolejowa przebiegająca w kierunku równoleżnikowym przez centrum Berlina. Rozpoczyna się w zachodniej części śródmieścia na dworcu w Charlottenburgu i prowadzi przez stacje Savignyplatz, Zoologischer Garten, Tiergarten, Bellevue, Hauptbahnhof, Friedrichsstraße i Hackescher Markt, Alexanderplatz, Berlin Jannowitzbrücke do Ostbahnhof.

Dwa tory, położone po północnej stronie, wykorzystywane są przez szybką kolej miejską; z południowych korzystają pociągi pasażerskie, głównie regionalne i regionalne przyspieszone, ale także pociągi IC, ICE oraz polskie Berlin-Warszawa/Gdynia-Express. Centralna część trasy wykonana jest jako estakada złożona z ceglanych łuków.


Dow Ber z Międzyrzecza

Dow Ber z Międzyrzecza zwany Wielkim Magidem (ur. 1704 na Wołyniu, zm. 15 grudnia 1772 w Międzyrzeczu Koreckim) – rabin, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli chasydyzmu, uczeń Baal Szem Towa, mistrz Elimelecha z Leżajska oraz Samuela Szmelke Horowica z Sieniawy i Menachema Mendla z Witebska.

Początkowo był nauczycielem w Torczynie niedaleko Łucka, później został kaznodzieją w Korcu i Równem, a następnie osiadł w Międzyrzeczu Koreckim, który po śmierci założyciela chasydyzmu, Baala Szem Towa, stał się głównym centrum ruchu chasydzkiego.

Szybko zetknął się z literaturą kabalistyczną, której studiowaniu poświęcił całe swoje życie. Został uczniem Baal Szem Towa, a po jego śmierci został jego następcą jako przywódca chasydów. Liczni uczniowie Dow Bera przenosili jego nauczanie do wszystkich zakątków Rzeczypospolitej. Spotkało się to z ostrym sprzeciwem rabinów ortodoksyjnych, którzy w chasydyzmie widzieli osłabienie i zagrożenie dla judaizmu.

11 kwietnia 1771 roku przywódca wileńskich Żydów Eliasz ben Salomon Zalman ekskomunikował gminę chasydów w tym mieście.


Milo Đukanović

Milo Đukanović, cyr. Мило Ђукановић (wym. ; ur. 15 lutego 1962 w Nikšiciu) – czarnogórski polityk i ekonomista, czterokrotnie premier Czarnogóry (1991–1998, 2003–2006, 2008–2010, 2012–2016), stojący łącznie na czele sześciu gabinetów, w latach 1998–2002 i od 2018 prezydent Czarnogóry, od 1998 przewodniczący Demokratycznej Partii Socjalistów Czarnogóry (DPS).


Pernštejn

Pernštejn – średniowieczny zamek na terenie miejscowości Nedvědice w Czechach, w kraju południowomorawskim; jeden z najlepiej zachowanych zamków w Czechach.

Od XIII wieku (pierwsza wzmianka o zamku pochodzi z roku 1285) była to siedziba rodu Pernštejnów (Pernsteinów). Do XVI wieku gotycki zamek był wielokrotnie przebudowywany, w późniejszych wiekach nie dokonywano już większych zmian i dzisiejszy wygląd zamku odpowiada jego postaci z tego okresu.


Sharchop

Sharchop („wschodni (ludzie)” w dżongkha) – lud zamieszkujący wschodnie dystrykty Bhutanu (głównie dystrykt Traszigang, gdzie są oni liczniejsi od czystych Bhutańczyków) oraz Asam w Indiach. Lud ten powstał w wyniku bardzo częstych małżeństw hindusko-bhutańskich, dlatego Sharchop uważają się za pół-Bhutańczyków, pół-Hindusów.

Sharchop wyznają szczególną odmianę buddyzmu tybetańskiego, z elementami animizmu oraz bon. Mówią językiem sharchopkha – gwarą dżongkha z silnymi wpływami języków hinduskich. Stanowią oni 20% populacji całego Bhutanu, czyli ponad 450 tys. osób.


Aleksandr Griszczuk

Aleksandr Griszczuk, ros. Александр Грищук (ur. 31 października 1983 w Moskwie) – rosyjski szachista, arcymistrz od 1999 roku.


Bernard Diomède

Bernard Diomède (ur. 23 stycznia 1974 w Saint-Doulchard) – piłkarz francuski grający na pozycji skrzydłowego. Jego rodzice pochodzą z Gwadelupy.

Pierwszym klubem Diomède w karierze było AJ Auxerre, w którym zadebiutował w 1992 roku w Ligue 1. Następnie grał w takich klubach jak: Liverpool F.C., AC Ajaccio, US Créteil-Lusitanos i Clermont Foot, w barwach którego zakończył karierę w 2006 roku.

W 1998 roku Diomède rozegrał 8 meczów w reprezentacji Francji. Brał udział w Mistrzostwach Świata w 1998 i wywalczył mistrzostwo świata.


(471) Papagena

(471) Papagena – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 331 dni w średniej odległości 2,89 j.a. Została odkryta 7 czerwca 1901 roku w Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl w Heidelbergu przez Maxa Wolfa. Nazwa planetoidy pochodzi od imienia bohaterki opery Czarodziejski flet austriackiego kompozytora Wolfganga A. Mozarta. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (471) 1901 GN.


(582) Olympia

(582) Olympia – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 80 dni w średniej odległości 2,61 j.a. Została odkryta 23 stycznia 1906 roku w Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl w Heidelbergu przez Augusta Kopffa. Nazwa planetoidy pochodzi od Olimpii, najsławniejszego miejsca kultu Zeusa w starożytnej Grecji. Przed jej nadaniem planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (582) 1906 SO.


(594) Mireille

(594) Mireille – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 98 dni w średniej odległości 2,63 j.a. Została odkryta 27 marca 1906 roku w Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl w Heidelbergu przez Maksa Wolfa. Nazwa planetoidy pochodzi od tytułowej bohaterki opery "Mireille" Charlesa Gounoda. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (594) 1906 TW.


(737) Arequipa

(737) Arequipa – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 64 dni w średniej odległości 2,59 au. Została odkryta 7 grudnia 1912 roku w Winchester (Massachusetts) przez Joela Metcalfa. Nazwa planetoidy pochodzi od miasta Arequipa w południowym Peru, gdzie Uniwersytet Harvarda miał swoje obserwatorium. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (737) 1912 QB.


(945) Barcelona

(945) Barcelona – planetoida z grupy pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 104 dni w średniej odległości 2,64 au. Została odkryta 3 lutego 1921 roku w Observatorio Fabra przez Josepa Comasa Solę. Nazwa planetoidy pochodzi od miasta Barcelona, miejsca urodzin odkrywcy i odkrycia asteroidy. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (945) 1921 JB.


(971) Alsatia

(971) Alsatia – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 107 dni w średniej odległości 2,64 au. Została odkryta 23 listopada 1921 roku w Observatoire de Nice przez Alexandra Schaumassa. Nazwa planetoidy pochodzi od Alzacji – regionu w północno-wschodniej Francji. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (971) 1921 LF.