Aminokwasy egzogenne

Aminokwasy egzogenne (, czyli „na zewnątrz”), aminokwasy niezbędne – aminokwasy, których organizm nie może syntetyzować samodzielnie, więc muszą być dostarczane w pożywieniu, w przeciwieństwie do aminokwasów endogennych.

U różnych organizmów różne aminokwasy można zaliczyć do jednej z tych dwóch grup, ale u większości kręgowców są to aminokwasy te same co u człowieka. Dla roślin podziału takiego nie ma, gdyż wszystkie aminokwasy są przez nie wytwarzane wewnątrz organizmu. Dostępne w literaturze zestawienia aminokwasów endogennych różnią się między sobą. Jedne uwzględniają tylko aminokwasy wchodzące w skład białek (aminokwasy białkowe), a inne również te funkcjonujące w ustroju jako samodzielne związki chemiczne biorące udział w rozmaitych procesach metabolizmu. Rozbieżności dotyczą także tego, czy zaliczać do aminokwasów endogennych te z nich, które wprawdzie mogą być syntetyzowane wewnątrz organizmu, ale tylko w wyniku przekształcenia aminokwasów egzogennych.

Aminokwasy egzogenne dla dorosłego człowieka to:

* Arginina i histydyna to aminokwasy względnie egzogenne (aminokwasy warunkowo egzogenne) – są wytwarzane w ilości wystarczającej dla człowieka dorosłego, ale zbyt małej dla organizmu rozwijającego się. Arginina jest wytwarzana z ornityny w cyklu ornitynowym, jednak jej większość jest wykorzystywana dalej w tym cyklu, gdzie jest rozkładana do ornityny.

Żywienie pokarmami ubogimi w niezbędne aminokwasy egzogenne może doprowadzić do zaburzeń chorobowych. U innych ssaków zestaw aminokwasów egzogennych może być w części odmienny, na przykład dla kotów niezbędnym aminokwasem jest tauryna.


Adda

Adda (łac. "Addus") – rzeka w północnych Włoszech (Lombardia), lewy dopływ Padu.

Wypływa ze źródeł w Alpach Retyckich, płynie doliną Valtellina, pomiędzy masywem górskim Bernina i Alpami Bergamskimi, przepływa przez jezioro Como. Rzeka o długości 313 km, żeglowna jest w dolnym biegu na dystansie 125 km; znajdują się na niej elektrownie wodne. Kanałem Martesana połączona jest z Mediolanem. Główne miasto położone nad Addą to Lecco.

W historii znana z dwóch bitew: stoczonej w roku 490 pomiędzy Ostrogotami i wojskami Odoakra oraz w roku 1799 pomiędzy armią francuską i koalicyjną armią austriacko-rosyjską dowodzoną przez A. Suworowa.

znajduje się w jednostce administracyjnej


Wilhelm Gaczek

Wilhelm Gaczek (ur. 23 listopada 1881 w Suchej jako Bolesław Jan Gaczek, zm. 14 listopada 1941 w obozie Auschwitz) – prowincjał zakonu augustianów, więzień obozu koncentracyjnego Auschwitz, działacz społeczny.


Leon VI Filozof

Leon VI Filozof (ur. 19 września 866 w Konstantynopol, zm. 11 maja 912 tamże) – cesarz Bizancjum z dynastii macedońskiej. Swój przydomek zawdzięczał upodobaniom do wygłaszania kazań w kościołach Konstantynopola.

Wstąpił na tron po swym ojcu Bazylim w 886 roku, rozpoczynając panowanie od usunięcia z patriarchatu Focjusza i mianowania na jego miejsce swego brata Stefana. Jego matką była Eudokia Ingerina (kochanka cesarza Michała III Metystesa, skąd niektórzy historycy to jemu przypisują ojcostwo).

Od 904 roku panował wspólnie z bratem Aleksandrem. Mimo podjęcia prób reorganizacji wojska bizantyjskiego i podniesienia jego sprawności bojowej poniósł szereg klęsk w wojnach z wdzierającymi się w granice państwa Bułgarami (894–896), Arabami (907). Po przegranej wojnie z Rusią Kijowską (911) zawarł traktat gwarantujący Rusinom swobodę handlu z Konstantynopolem. Polecił dokończenie bizantyjskiego kodeksu prawnego Opus Basilicon (uaktualnienie ustaw z kodeksu Justyniana), który przetrwał do upadku Konstantynopola w 1453 roku. Autor prac z zakresu taktyki wojskowej i teologii.


Pasztuni

Pasztuni a. Pasztunowie (nazwa własna ) – główna grupa etniczna Afganistanu (uważająca się za jedyną ludność rdzennie afgańską) oraz jedna z głównych grup etnicznych Pakistanu, mniejsze skupiska zamieszkują także przygraniczne tereny Iranu i Indii. Pod względem antropologicznym zaliczają się do odmiany białej.

Jest to lud koczowniczy, pasterski, nomadyczny. Wszedł on w konflikt z ludami osiadłymi, rolniczymi (Tadżykami, Hazarami, Uzbekami i Kirgizami) ze względu na sprzeczność interesów i inne wartościowanie kultury.

Pasztuni są muzułmanami sunnitami, z wyjątkiem klanu Turi wyznającego szyizm. Dużą rolę w ich kulturze odgrywa Pasztunwali – tzw. kodeks honorowy, oparty m.in. na zemście rodowej. Ważne decyzje podejmowane są przez "loja dżirga" – radę starszyzny plemienia.

Narodowym tańcem Pasztunów jest "attan".

Pasztuni z północnych regionów Afganistanu uprawiają także popularny w tych regionach narodowy sport "buzkaszi".


Rudolf Carnap

Rudolf Carnap (ur. 18 maja 1891, zm. 14 września 1970) – niemiecki filozof, logik i matematyk, jeden z głównych przedstawicieli pozytywizmu logicznego (neopozytywizmu), współtwórca Koła Wiedeńskiego. Autor prac z zakresu filozofii nauki, języka, teorii prawdopodobieństwa, logiki klasycznej, indukcyjnej oraz modalnej.

Działał w Wiedniu i Pradze, a od 1935 w USA (Chicago). Głosił tezę, że filozofia powinna się zajmować jedynie logiczną analizą języka nauki. Programowo zwalczał wszelką metafizykę, jako zajmującą się problemami pozornymi. Żądał, aby wszystkie problemy nauk empirycznych sprowadzać do fizyki. Matematyka i logika, były przez Koło Wiedeńskie zaliczane do nauk teoretycznych i nieempirycznych.


Nagroda Nautilus

Nagroda Nautilus to coroczny plebiscyt czytelników na najlepszy polski fantastyczny utwór literacki wydany w danym roku. Została ona stworzona w 2004 przez Roberta J. Szmidta, redaktora naczelnego czasopisma „Science Fiction”. Kapitułę nagrody tworzy redakcja pisma. Choć głosowanie jest jednoetapowe, między zakończeniem głosowania a uroczystością wręczenia nagrody pierwsze pięć utworów w każdej kategorii ogłaszanych jest jako utwory nominowane do nagrody, bez podawania kolejności.

Po przejęciu czasopisma „Science Fiction” przez wydawnictwo „Fabryka Słów” z przyczyn formalnych, spowodowanych względami proceduralnymi przy zmianie wydawcy, nastąpiła roczna przerwa w edycji konkursu. Z tego powodu nie przyznano nagrody za utwory opublikowane w roku 2008. W roku 2010 przyznawanie nagrody wznowiono. Wprowadzone przy tym nowość – możliwość głosowania na stronie internetowej oraz za pomocą SMS-ów.

Nagroda przyznawana jest w następujących kategoriach:
* powieść roku (utwory o objętości minimum 240 tys. znaków)
* opowiadanie roku (utwory o objętości poniżej 240 tys. znaków)

Głosowanie na nagrodę odbywa się poprzez system SMS. Nagroda ma formę okolicznościowego dyplomu oraz gratyfikacji finansowej, na którą składają się środki pozyskane od sponsorów oraz wpływy finansowe uzyskane podczas bezpośredniego głosowania.

Nazwa nagrody pochodzi od okrętu podwodnego kapitana Nemo z dwóch powieści Juliusza Verne’a: "Dwadzieścia tysięcy mil podmorskiej żeglugi" i "Tajemnicza wyspa" wydanych w cyklu "Niezwykłe podróże".


Numa Pompiliusz

Numa Pompiliusz, "Numa Pompilius" (ur. 753 p.n.e., zm. 673 p.n.e.) – legendarny drugi król Rzymu (następca Romulusa), Sabińczyk pochodzący z miasta Kures. Organizator życia religijnego w Rzymie.

Jego żoną miała być nimfa Egeria. Był znany ze swej mądrości, pobożności i pokojowego nastawienia. Według tradycji zapoczątkował w Rzymie państwowy kult bogów, utworzył tzw. "triadę kapitolińską" wyznaczając kapłanów dla Jowisza ("flamen dialis"), Marsa ("flamen Martialis") i Kwirynusa ("flamen Quirinalis"). Wprowadził między innymi kult Westy, bogini ogniska domowego, dla której wybudował świątynię (w rzeczy samej datowaną przez archeologów na podstawie badań stratygrafii Forum Romanum na ok. 650 rok p.n.e.). Za jego panowania powstał dwunastomiesięczny kalendarz. Wprowadził również podział na dni robocze ("dies fasti") i świąteczne ("dies nefasti"). Prowadził pokojową politykę.

Następcą Numy był Tullus Hostiliusz.


Husni Mubarak

Husni Mubarak, właśc. Muhammad Husni as-Sajjid Mubarak (arabski: محمد حسني السيد مبارك, wymowa egipska: , ur. 4 maja 1928 w Kafr al-Musajliha, zm. 25 lutego 2020 w Kairze) – egipski polityk i wojskowy, prezydent Egiptu od 14 października 1981 do 11 lutego 2011, a wcześniej oficer w lotnictwie egipskim i wiceprezydent.


Henryk Dobrzański

Henryk Dobrzański, herbu Leliwa, ps. „Hubal” (ur. 22 czerwca 1897 w Jaśle, zm. 30 kwietnia 1940 pod Anielinem) – major kawalerii Wojska Polskiego, sportowiec (jeździectwo), ostatni polski „zagończyk” jako dowódca Oddziału Wydzielonego Wojska Polskiego w czasie II wojny światowej.


Równoumagicznienie

Równoumagicznienie (ang. "Equal Rites") – humorystyczna powieść fantasy Terry'ego Pratchetta, wydana w 1987 r. W Polsce książka ukazała się po raz pierwszy w 1996 r. nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka (). Jest to trzecia część długiego cyklu "Świat Dysku", zaliczana do podcyklu o czarownicach z Lancre.

Powieść zawiera historię młodej dziewczyny posiadającej Moc, ale niemogącej zostać magiem z powodu uprzedzeń panujących wśród kadry Niewidocznego Uniwersytetu. Ma jednak po swojej stronie Babcię Weatherwax, która zawsze osiąga to, co zamierza.


Sosna hakowata

Sosna hakowata ("Pinus mugo" subsp. "uncinata" (Ramond) Domin) – drzewo iglaste, podgatunek kosodrzewiny z rodzaju sosna ("Pinus"), należący do rodziny sosnowatych ("Pinaceae"). Pierwotny areał sosny hakowatej to Pireneje i Alpy Zachodnie. W Polsce występuje w Karpatach, Sudetach (rezerwat "Torfowisko pod Zieleńcem" w Górach Bystrzyckich, oraz w Górach Stołowych), a także w rezerwacie "Torfowisko pod Węglińcem" w Borach Dolnośląskich.


Historia fizyki

Historia fizyki – dział historii nauki wyróżniony na podstawie badanej dziedziny jaką jest fizyka.


Henr

\right]</math>
 |Wielkosc = indukcyjności
 |WielkoscOzn = L
 |SI-jedn = formula_1
 |CGS-jedn =
 |Imp-jedn =
 |Nazwisko = Joseph Henry
 |Etymologia =
 |JednPodstawowa =

Henr (H) – jednostka indukcyjności oraz permeancji (przewodności magnetycznej) w układzie SI (jednostka pochodna układu SI). Nazwa „henr” pochodzi od nazwiska amerykańskiego fizyka Josepha Henry’ego.

wartość w podstawowej jednostce układu SI


Hefajstos

Hefajstos ( Hephaistos, ) – w mitologii greckiej bóg ognia, kowali i złotników. Hefajstos był uważany za syna Zeusa i Hery lub według innej wersji samej Hery. Opiekun rękodzielników. W mitologii rzymskiej jego odpowiednikiem jest Wulkan.

Pracował w kuźni, którą najczęściej umieszczano we wnętrzu wulkanu Etna. Dziełem Hefajstosa były tarcza, berło oraz pioruny dla Zeusa, zbroja Achillesa oraz strzały Erosa. Hefajstos był kulawy, ponieważ został zrzucony przez Zeusa z Olimpu, gdy wstawił się za matką wiszącą na tej górze, na wyspę Lemnos i wówczas złamał nogę. Zaopiekowała się nim bogini morska Tetyda. Po dziewięciu latach sprowadził go na Olimp Dionizos – bóg wina. W nagrodę od Zeusa dostał żonę, piękną i niewierną Afrodytę.

Wiadomość o zdradzie boskiej żony Afrodyty dokonanej z Aresem bardzo rozgniewała kowala. Wymyślił podstęp, do którego potrzebował bardzo mocnej, a jednocześnie tak cienkiej, że aż niewidocznej sieci. Po wykonaniu takowej, gdy Afrodyta i Ares spali razem w łóżku, Hefajstos złapał ich w sieć i wystawił na pośmiewisko przed innymi bogami na górze Olimp. Zeus przekonał jednak Hefajstosa, aby wypuścił kochanków, o ile Ares zapłaci grzywnę.

Obszar kultu bóstwa obejmował wyspy wulkaniczne (Lemnos, Sycylia). Z pobytem w wulkanie boga wiąże się powiedzenie mieszkańców tamtejszych terenów. Zawsze gdy unosił się dym, swą pracę miał zaczynać najpracowitszy z bogów.


Język chiński

Język chiński ( lub ) – język lub grupa spokrewnionych języków (w klasyfikacji ISO 639-3: makrojęzyk) chińsko-tybetańskich.

W piśmie chińskim zazwyczaj nie oddaje się różnic w wymowie (różnych tonów tej samej sylaby), tj. zapis jest identyczny, ale jego wymowa może się bardzo różnić w zależności od mowy danego użytkownika. Poszczególne odmiany językowe mogą być nawet wzajemnie niezrozumiałe. "Ethnologue" wyróżnia w obrębie makrojęzyka kilkanaście języków chińskich.


Język rosyjski

Język rosyjski (ros. , "russkij jazyk"; dawniej też: język wielkoruski) – język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim jako pierwszym językiem około 160 mln ludzi, ogółem (według różnych źródeł) 260 mln. Jest językiem urzędowym w Rosji, Kirgistanie, Kazachstanie i na Białorusi. Jest jednym z pięciu języków oficjalnych i jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką – graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

W czasach ZSRR język rosyjski był nauczany obowiązkowo we wszystkich krajach Układu Warszawskiego. Współcześnie stracił tam na znaczeniu ze względu na wyparcie go ze szkół przez języki Europy Zachodniej (m.in. angielski i niemiecki), utratę znaczenia obszarów rosyjskojęzycznych pod względem gospodarczym, kulturowym, naukowym i militarnym oraz przez rządowe akcje skierowane przeciw używaniu języka rosyjskiego (kraje bałtyckie, Ukraina, Gruzja). Mimo to według badań Eurostatu jest to wciąż jeden z najpopularniejszych języków obcych znanych Polakom.

Język rosyjski używany jest również w krajach, w których nie ma statusu oficjalnego. Są to: Ukraina, Stany Zjednoczone, Łotwa, Izrael, Uzbekistan, Brazylia, Mołdawia, Kanada, Estonia, Litwa, Niemcy, Azerbejdżan, Armenia, Turkmenistan, Tadżykistan, Grecja, Australia, Rumunia, Finlandia i Polska.


Język paszto

Język paszto (pasztuński, znany także jako afgański; nazwa własna ) – język należący do rodziny języków indoeuropejskich. Jest to język urzędowy (obok dari) w Afganistanie. Językiem tym posługują się Pasztunowie na znacznym terenie rozciągającym się od Heratu w północno-zachodniej części Afganistanu, przez Farah (na zachodzie), Kandahar (na południu), po Dżalalabad (na wschodzie) i dalej aż po Peszawar w zachodnim Pakistanie. Ponieważ od rozpoczęcia radzieckiej interwencji w Afganistanie dochodziło do masowych migracji oraz exodusu do krajów ościennych, głównie do Pakistanu i Iranu, trudno oszacować dokładną liczbę osób mówiących w paszto. Uważa się, że około 50% mieszkańców Afganistanu posługuje się tym językiem jako pierwszym, a 10% jako drugim. Używa go na co dzień około 8 milionów Afgańczyków, 6 milionów osób w Pakistanie oraz pięćdziesiąt tysięcy w Iranie.

Język pasztuński wraz z językami staroperskim, nowoperskim, kurdyjskim, beludżi oraz wymarłymi dialektami średniowiecznymi należy do grupy języków irańskich, którymi posługuje się około 170 milionów ludzi na terytorium rozciągającym się od wschodniej Turcji po Pakistan i zachodnią część Indii.

Istnieją dwie podstawowe odmiany: "paszto" w Afganistanie, której wersja standardowa oparta jest na dialekcie miasta Kandahar oraz "pachto" w Pakistanie, oparta na dialekcie Peszawaru. Artykuł 35. Konstytucji Afganistanu głosi, że do obowiązków
państwa należy przygotowanie programu rozwoju i umocnienia pozycji paszto jako języka urzędowego.

Do zapisu tego języka używa się zmodyfikowanego pisma arabskiego. Najstarsze zabytki literackie pochodzą z XIII w.


Język perski

Język perski, nowoperski (pers. فارسی "fārsī") – język z grupy irańskiej języków indoeuropejskich, którym posługuje się ponad 50 mln mówiących, zamieszkujących głównie Iran (40 mln), Afganistan (7 mln) i Irak (200 tys.). Jest on jednocześnie "lingua franca" dla blisko 80 mln mieszkańców Bliskiego Wschodu (po języku arabskim).

Do najważniejszych odmian języka perskiego, klasyfikowanych także jako odrębne języki, zalicza się: gilani, mazandarani, luri, bahtiari (Iran), hazaragi i aimak (Afganistan) oraz gurani (Irak). Natomiast tadżycki, również klasyfikowany jako odmiana perskiego lub odrębny język, uznany został za oficjalny język Tadżykistanu.

Język perski jako język urzędowy Iranu funkcjonuje pod nazwą "farsi" („język perski”), a jako język urzędowy Afganistanu (obok języka paszto) – "dari" („język dworski”) lub "kabuli" („język kabulski”). Kwestią dyskusyjną dla wielu językoznawców pozostaje status "dari" – czy jest to dialekt perskiego, czy też osobny, bardzo bliski perskiemu, język.

Rozwój języka perskiego można podzielić na trzy epoki:
* staroperska (VI–IV w. p.n.e.) – zabytki języka staroperskiego zapisane pismem klinowym,
* średnioperska (III w. p.n.e. – VIII w. n.e.) – epoka języka pahlawi,
* nowoperska (od IX w. n.e.) – z językiem perskim zapisywanym alfabetem arabskim – zwłaszcza w kaligrafii "nasta'liq" i "szekaste".
Nie można jednak przedstawić tego rozwoju w postaci prostej. Jest to raczej linia łamana, ponieważ ani średnioperski nie jest bezpośrednim kontynuantem staroperskiego, ani nowoperski nie kontynuuje w pełni średnioperskiego. Sytuacja ta jest wynikiem skomplikowanych zjawisk społeczno-kulturowo-politycznych.


Kobalt

Kobalt (Co, ) – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych układu okresowego.

Ma 26 izotopów z przedziału mas 50–75. Trwały jest tylko izotop 59, który stanowi 100% naturalnego kobaltu.

Został odkryty w roku 1735 przez Georga Brandta. Nazwa wywodzi się od kobolda, złego ducha, krasnala lub gnoma, rzekomo podrzucającego rudę bezwartościowego wówczas kobaltu w miejsce skradzionej rudy srebra.

Czysty kobalt jest lśniącym, srebrzystym metalem o własnościach ferromagnetycznych. Jest stosowany jako dodatek do stopów magnetycznych.

b


Marihuana

Marihuana (z hiszp. "marihuana"; z hindi गांजा trl. "gāndźā") – susz pozyskiwany z roślin z rodzaju konopi ("Cannabis"), zawierający substancje psychoaktywne, stosowany głównie w celach rekreacyjnych i leczniczych. Do jej produkcji wykorzystuje się suszone i czasem sfermentowane żeńskie kwiatostany (niejednokrotnie z niewielką domieszką liści). Za działanie psychotropowe marihuany odpowiada głównie tetrahydrokannabinol (THC), który jest jednym z 483 znanych składników rośliny, włączając w to 65 innych kannabinoidów. Są one agonistami receptorów kannabinoidowych.

Marihuana oddziałuje zarówno na psychikę, jak i cały ustrój człowieka. Powoduje tzw. „haj” lub uczucie „skamienienia”. W zależności od wielkości zażytej dawki, powoduje różne efekty, wliczając ogólny wpływ na myślenie i percepcję, trudności z koncentracją, chwilowe zaniki pamięci krótkotrwałej, zaburzone poczucie czasu, zaburzenia motoryczne, relaksację, wzrost apetytu (tzw. „gastrofaza”). Objawy pojawiają w ciągu kilku minut od rozpoczęcia palenia, a w przypadku zjedzenia potrawy przyrządzonej z marihuaną – od 30 do 60 minut. Efekt trwa od dwóch do sześciu godzin, w zależności od ilości narkotyku. W wysokich dawkach mogą się pojawić zaburzenia psychiczne obejmujące psychozę, halucynacje, paranoję, urojenia, szczególnie ksobne, czasem połączone z lękiem bądź paniką. Opisywane efekty fizyczne to wzrost tętna, trudności z oddychaniem, nudności, zaburzenia zachowania u dzieci, których matki zażywały marihuanę w ciąży. Krótkotrwałe stosowanie może przynosić objawy w postaci suchości w ustach, zaczerwienia oczu i poczucia paranoi bądź lęku. Skutkami długotrwałego stosowania jest uzależnienie, obniżone zdolności poznawcze, szczególnie u osób które rozpoczęły stosowanie w okresie młodzieńczym, przewlekły kaszel i podatność na infekcje dróg oddechowych. Istnieje silna zależność między zażywaniem marihuany a ryzykiem wystąpienia psychozy, choć trwają dyskusje, co jest przyczyną, a co efektem.


Kulomb

Kulomb (C) – jednostka ładunku elektrycznego w układzie SI (jednostka pochodna układu SI). Nazwa "kulomb" pochodzi od nazwiska francuskiego uczonego Charles’a Coulomba.


Liczba atomowa

Liczba atomowa (Z) – porządkowa pierwiastka chemicznego w układzie okresowym pierwiastków, jest równa liczbie protonów w jądrze danego atomu, określa ona ładunek elektryczny jądra, równy iloczynowi liczby masowej i ładunku elementarnego. Jest równa liczbie elektronów niezjonizowanego atomu. W symbolicznym zapisie jądra izotopu umieszczana jest w lewym dolnym indeksie:
:: formula_1

gdzie:
: formula_2 – liczba masowa,
: formula_3 – liczba atomowa,
: formula_4 – symbol pierwiastka.

Ładunek jądra atomowego jest głównym czynnikiem określającym własności atomu, dlatego atomy mające taką samą liczbę protonów, są atomami jednego pierwiastka. Nie oznacza to jednak, że wszystkie atomy jednego pierwiastka mają taką samą masę, gdyż mogą one mieć różną liczbę neutronów w jądrach. Atomy o tej samej liczbie atomowej, a innej liczbie masowej nazywa się izotopami.

Na przykład:
: – hel (izotop zawierający 2 neutrony)
: , , – tlen (izotopy zawierające odpowiednio 8, 9 i 10 neutronów)
: – złoto

Izotopy wodoru mają własne symbole chemiczne, jednak ich liczba atomowa jest taka sama:
: – prot (izotop wodoru nie zawierający neutronów)
: – deuter (izotop wodoru zawierający 1 neutron)
: – tryt (izotop wodoru zawierający 2 neutrony)


Serbołużyczanie

Serbołużyczanie – Łużyczanie, Serbowie łużyccy, nazwa własna: , , nazwa niemiecka: i (ta ostatnia dotyczy głównie Dolnołużyczan) – słowiańska grupa etniczna, zamieszkująca Łużyce, ziemie leżące na terytorium Niemiec. Historycznie Łużyce obejmują także niewielkie fragmenty terytorium Polski i Czech.

Serbołużyczanie dzielą się na 2 grupy:
* Górnołużyczanie ("Horni Serbja"), mówiący językiem górnołużyckim i liczący około 30 tys. osób
* Dolnołużyczanie ("Dolne Serby"), mówiący językiem dolnołużyckim i liczący około 20 tys. osób.

Część osób z obu grup mówi dialektami pośrednimi między dwoma językami łużyckimi.


Pogrobowiec

Pogrobowiec (łac. "posthumus") – dziecko urodzone po śmierci ojca. W średniowieczu określenie to stosowano czasami jako przydomek władców.

Pogrobowcami byli między innymi:
# Aleksander IV Macedoński – syn Aleksandra Macedońskiego
# Agrypa Postumus
# Tristan – główny bohater legendy o „Tristanie i Izoldzie”
# Mahomet – najwyższy prorok islamu
# Władysław Pogrobowiec – król czeski z dynastii Habsburgów
# Jan I Pogrobowiec – król francuski z dynastii Kapetyngów
# Kazimierz Sprawiedliwy – książę małopolski z dynastii Piastów (możliwe, że urodził się krótko przed śmiercią ojca)
# Przemysł II – książę wielkopolski z dynastii Piastów
# Tybald IV – hrabia Szampanii
# Baldwin V – król Jerozolimy
# Henryk VII Tudor – król Anglii
# Jan Kochanowski – syn poety Jana Kochanowskiego
# Sebastian I Aviz – król Portugalii
# Isaac Newton – angielski fizyk, matematyk, astronom, filozof
# Karolina Matylda Hanowerska - królowa Danii i Norwegii jako żona Chrystiana VII Oldenburga.
# Jonathan Swift – irlandzki pisarz
# Andrew Jackson – prezydent Stanów Zjednoczonych w latach 1829-1837
# Anhelli – główny bohater poematu „Anhelli” Juliusza Słowackiego
# Henryk – hrabia Chambord
# Alfons XIII – król Hiszpanii
# Anna Polony – polska aktorka teatralna i filmowa
# Tomasz Szarota – polski historyk
# Bill Clinton – były prezydent Stanów Zjednoczonych.


Intel 80386

Intel 80386 – 32-bitowy procesor opracowany przez firmę Intel, zaprezentowany w 1985 roku. Później odpowiedniki tego procesora produkowały również firmy AMD oraz Cyrix (VIA).

Był to pierwszy 32-bitowy procesor z rodziny x86. Architektura tego procesora została opracowana zanim Intel wprowadził na rynek procesory poprzedniej serii 286, jednak procesor był zbyt skomplikowany, aby go w tamtym czasie wyprodukować.

Podstawowa wersja układu 80386 (oznaczona później symbolem DX) charakteryzowała się 32-bitową magistralą adresową oraz 32-bitową magistralą danych. Procesor ten wymagał więc, aby komponenty płyty głównej również działały w architekturze 32-bitowej. Z tego powodu, a także z braku konkurencji, procesory 386 były bardzo drogie.

Procesor 80386 w stosunku do poprzednich przedstawicieli rodziny x86 posiada rozszerzone do 32-bitów rejestry ogólnego przeznaczenia (w stosunku do wersji 16-bitowych dodano do nazwy przedrostek „E”: EAX, EBX, ECX, EDX, EBP, ESI, EDI, ESP), rejestr EIP (IP – ang. "Instruction Pointer" – wskaźnik bieżącej instrukcji) oraz rejestr flagowy EFLAGS. W procesorze dodano także rejestry kontrolne CRx.

386 otrzymał również nowe tryby adresowania i w odróżnieniu od wersji poprzednich, rejestry ogólnego przeznaczenia mogły być używane niemalże dowolnie. Pozostało jednak użycie rejestru ECX do obsługi pętli, oraz par rejestrów DS:ESI oraz ES:EDI w instrukcjach łańcuchowych.

Procesor 80386 może pracować w trzech trybach: rzeczywistym, chronionym i wirtualnym. W 32-bitowym trybie chronionym, procesor 386 może adresować liniowo do 4 GB pamięci. W stosunku do 80286 usprawniono przełączanie trybów. W 80286 powrót z trybu chronionego do rzeczywistego wiązał się z koniecznością resetu procesora, co trwało dosyć długo. W 80386 powrót nie wymaga resetu procesora i z tego powodu jest o wiele szybszy.

Istotną zmianą było dodanie do procesora jednostki MMU, która pozwalała na swobodne kształtowanie mapy pamięci. Przez długi czas możliwości te były wykorzystywane przez oprogramowanie jedynie minimalnie.

80386 mógł współpracować z koprocesorem 80387 (w pierwszych modelach komputerów stosowano też czasem 80287). Istniał także koprocesor 3167 opracowany przez firmę Weitek, o znacząco większej mocy obliczeniowej. Tylko wybrane programy potrafiły z niego skorzystać.


Einar Gerhardsen

Einar Gerhardsen (ur. 10 maja 1897 w Asker, zm. 19 września 1987) – norweski polityk, trzykrotny premier Norwegii w latach 1945-1951, 1955-1963 oraz 1963-1965, członek Norweskiej Partii Robotniczej. Stworzył plan odbudowy Norwegii po II wojnie światowej. Przez wielu Norwegów uważany za Landsfaderen (ojca narodu norweskiego).


OpenDocument

OpenDocument (znany również jako ODF oraz ISO/IEC 26300, pełna nazwa: Open Document Format for Office Applications) – otwarty standard ISO formatu plików pakietów biurowych. Obejmuje dokumenty tekstowe, arkusze kalkulacyjne, wykresy i prezentacje multimedialne. Pierwsza wersja formatu bazowała na XML-owym formacie pakietu OpenOffice.org. Obecnie OpenDocument jest rozwijany przez niezależną organizację OASIS ("Organization for the Advancement of Structured Information Standards").

OpenDocument jest alternatywą dla zamkniętych formatów dokumentów, kontrolowanych najczęściej przez firmy, które je opracowały – przede wszystkim dla formatów DOC, XLS i PPT, używanych w starszych wersjach pakietu biurowego Microsoft Office. Użytkownicy dokumentów zgodnych ze standardem OpenDocument mają do nich dostęp z programów różnych producentów, co łamie monopol dotychczasowych producentów oprogramowania i dysponentów formatów dokumentów. Możliwy staje się wybór bądź zmiana oprogramowania biurowego bez konieczności zmiany formatu używanych dokumentów (co zwiększałoby ryzyko utraty części informacji z dokumentów). Łatwiejsze jest przede wszystkim zabezpieczenie się przed wycofaniem z rynku określonego produktu lub producenta, zmianą warunków licencyjnych, itp.

OpenDocument jest ponadto alternatywą dla formatów uchodzących za otwarte (np. Office Open XML) lecz nie powstałych na drodze konsensusu pomiędzy dostawcami oprogramowania biurowego oraz użytkownikami (w tym rządami państw). Stanowienie alternatywy wynika w tym przypadku z faktu, że organizacja OASIS, trzymająca pieczę nad rozwojem formatu OpenDocument, zrzesza w swych szeregach przedstawicieli zarówno firm jak też osoby indywidualne i organizacje reprezentujące różne regiony świata i potrzeby w zakresie dokumentów elektronicznych. Organizacje i osoby te mają bezpośredni wpływ na rozwój formatu OpenDocument.

W pakiecie ServicePack 2 do Microsoft Office 2007 wprowadzono częściową obsługę standardu ODF. Do tej pory użytkownicy korzystali w tym celu z wtyczek innych producentów np. firmy Sun Microsystems.


Gubin

Gubin (, ) – miasto, będące jednocześnie gminą miejską oraz siedzibą gminy wiejskiej Gubin, zlokalizowane w województwie lubuskim, w powiecie krośnieńskim, na prawym brzegu Nysy Łużyckiej i nad Lubszą. Gubin usytuowany jest w polskiej części Dolnych Łużyc, na granicy z Niemcami, a do 1945 roku było wschodnią częścią miasta Guben. W latach 1975–1998 administracyjnie należał do województwa zielonogórskiego.

Do 21 grudnia 2007 funkcjonowały tutaj: drogowe i kolejowe przejścia graniczne.


Statua Wolności

Statua Wolności (ang. "Statue of Liberty"), właściwie Wolność Opromieniająca Świat (ang. "Liberty Enlightening the World", fr. "La liberté éclairant le monde") – posąg na wyspie Liberty Island u ujścia rzeki Hudson do Oceanu Atlantyckiego w regionie metropolitalnym Nowego Jorku, nieoficjalny symbol wolności, Nowego Jorku i Stanów Zjednoczonych. Wyspa Liberty wraz z wyspą Ellis stanowi kompleks będący własnością federalną i zarządzany przez National Park Service. Administracyjnie należy do stanu Nowy Jork.

Ten monumentalny, neoklasycystyczny obiekt został wzniesiony w latach 1884–1886 według projektu Frédérica Auguste’a Bartholdiego, Gustave’a Eiffela (konstrukcja) i Richarda Morrisa Hunta (postument).

Jest to dar narodu francuskiego dla narodu amerykańskiego, upamiętniający przymierze obu narodów w czasie wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. W 1924 został uznany za narodowy pomnik Stanów Zjednoczonych, a w 1984 wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Figuruje również w rejestrze National Register of Historic Places.


Vigdís Finnbogadóttir

Vigdís Finnbogadóttir (wym. ; ur. 15 kwietnia 1930 w Reykjavíku) – islandzka działaczka kulturalna i polityk, prezydent Islandii w latach 1980–1996.


Bronisław Pura

Bronisław Pura (ur. 15 czerwca 1939 w Pilczycy, zm. 26 grudnia 2020 w Warszawie) – polski naukowiec, doktor habilitowany nauk fizycznych o specjalności fizyka ciała stałego, profesor uczelni na Wydziale Fizyki Politechniki Warszawskiej.


Odd Andersen

Odd Andersen (ur. w Oslo) – norweski fotograf.

Pierwsze jego fotografie opublikowano w lokalnej prasie, gdy miał dwanaście lat. Od 1986 pracował dla tygodnika "Dagbladet", zaś następnie przeszedł do agencji France-Presse. W latach 90. XX wieku wykonywał zdjęcia m.in. w RPA, Jordanii oraz Bośni. Od 2006 do 2010 pracował dla Associated Press, odpowiadając za region Europy, Afryki i Bliskiego Wschodu. Robił zdjęcia w trakcie upadku ZSRR, konfliktu w Zatoce Perskiej, jak również wojen i starć w Somalii, Izraelu (w tym Gazie), Kongu, Libanie, Chorwacji, Libii i Syrii. Obsługiwał też trzy Mundiale i dziesięć Olimpiad. W 2010 powrócił do agencji France-Presse. Obecnie jest fotoreporterem w Berlinie.

Trzykrotnie otrzymał nagrodę Picture of the Year International. W 2016 był jurorem polskiego konkursu fotograficznego Grand Press Photo.


Odznaka „Za Zasługi dla Miasta Łodzi”

Odznaka „Za Zasługi dla Miasta Łodzi” – polskie odznaczenie samorządowe przyznawane przez radę miasta Łodzi "osobom zasłużonym dla Miasta". Odznaka nadawana jest od 1992.


Claudia Salas

Claudia Salas (ur. 23 lipca 1994 w Madrycie) – hiszpańska aktorka, znana z roli Rebeki w serialu "Szkoła dla elity".


Money in the Bank (2021)

Money in the Bank (2021) będzie dwunastą, w chronologii Money in the Bank, galą Wrestlingu, produkowaną przez federację WWE, dla brandów Raw i SmackDown. Odbędzie się ona 18 lipca 2021, na arenie Dickies Arena, w Fort Worth w Teksasie.


Kuokiškis

Kuokiškis − wieś na Litwie, w okręgu poniewieskim, w rejonie kupiszeckim, w gminie Alizava. W 2011 roku liczyła 7 mieszkańców.


Tepelta

Tepelta (łac. "Diocesis Tepeltensis") – stolica historycznej diecezji w Cesarstwie rzymskim w prowincji Afryka Prokonsularna, sufragania metropolii Kartagina. Współcześnie w Tunezji. Obecnie katolickie biskupstwo tytularne.


Valea Purcarului

Valea Purcarului – wieś w Rumunii, w okręgu Buzău, w gminie Pârscov. W 2011 roku liczyła 7 mieszkańców.


Światło dla Europy

Światło dla Europy (ang. "Eurovision: Europe Shine a Light") – koncert na żywo, który odbył się 16 maja 2020. Zastąpił Konkurs Piosenki Eurowizji 2020, który miał się odbyć w hali Ahoy w Rotterdamie, jednak został anulowany z powodu pandemii COVID-19.

Koncert transmitowany był ze studia telewizyjnego w Media Park w Hilversum i trwał około dwie godziny. Wydarzenie prowadzili Chantal Janzen, Edsilia Rombley i Jan Smit, którzy mieli prowadzić 65. Konkurs Piosenki Eurowizji. Za płynny przebieg transmisji internetowej odpowiadała Nikkie de Jager, makijażystka znana także pod pseudonimem "NikkieTutorials".


Język anus

Język anus, także: koroernoes, korur – język austronezyjski używany w prowincji Papua w Indonezji, na wyspach Podena. Według danych z 2005 r. posługuje się nim 320 ludzi. Jest bliski językowi podena. Jest uznawany za język zagrożony wymarciem, znajduje się pod wpływem języków kwesten i indonezyjskiego.


Antanašė

Antanašė (hist., pol. Antonosze, Antonosz) – wieś na Litwie położona w rejonie rakiszeckim okręgu poniewieskiego, 14 km na wschód od Rakiszek i 2 km na południe od Abeli. Wieś i były majątek położone są nad jeziorem Našys (Naszys).


Utwory odnalezione

Utwory odnalezione – album studyjny polskiego wokalisty Kazika Staszewskiego. Płyta ukazała się 2 stycznia 2018 roku razem z książką „Kazik. Biała Księga” autorstwa Wiesława Weissa i stanowi jej integralną część.


Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica – czasopismo naukowe Zakładu Współczesnego Języka Polskiego i Zakładu Historii Języka Polskiego Uniwersytetu Łódzkiego, wydawane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.


Smida Ungurenilor

Smida Ungurenilor – wieś w Rumunii, w okręgu Suczawa, w gminie Fundu Moldovei. W 2011 roku liczyła 74 mieszkańców.


Jurgita Sejonienė

Jurgita Sejonienė (ur. 19 kwietnia 1981 w Kiejdanach) – litewska lekarka i polityk, posłanka na Sejm Republiki Litewskiej.


Memoriał Grundmanna i Wizowskiego 2018

Memoriał Grundmanna i Wizowskiego 2018, oficjalnie Grand Prix Doliny Baryczy - XXVIII Memoriał Grundmanna i Wizowskiego – 28. edycja wyścigu kolarskiego Memoriał Grundmanna i Wizowskiego, która odbyła się 16 czerwca 2018 na liczącej 162 kilometry trasie wokół Żmigrodu. Impreza kategorii 1.2 była częścią UCI Europe Tour 2018.


Palais Bourbon

Palais Bourbon – XVIII-wieczny pałac w Paryżu, siedziba francuskiego Zgromadzenia Narodowego. Budynek położony jest w 7. dzielnicy, na południowym brzegu Sekwany, naprzeciw mostu Pont de la Concorde.


Olăreni

Olăreni – wieś w Rumunii, w okręgu Vrancea, w gminie Slobozia Bradului. W 2011 roku liczyła 71
mieszkańców


Hard For Me

Hard For Me – singel promocyjny Michela Morrone z albumu "Dark Room".


Gălăoaia

Gălăoaia – wieś w Rumunii, w okręgu Marusza, w gminie Răstolița. W 2011 roku liczyła 82 mieszkańców.


Lance Massey

Lance Edward Massey (ur. 20 września 1909, Syracuse – zm. 4 czerwca 1942 pod Midway) – "Lieutenant commander", pilot bombowców torpedowych amerykańskiej marynarki wojennej, w czasie bitwy pod Midway dowódca 3. eskadry torpedowej (VT-3) lotniskowca USS „Yorktown” (CV-5).

Urodził się 20 września 1909 roku w Syracuse w stanie Nowy Jork, w 1930 roku ukończył akademię marynarki wojennej w Annapolis, 1 kwietnia 1932 roku ukończył szkolenie lotnicze w Naval Air Station w Pensacoli na Florydzie. Do końca lat 30. służył na lotniskowcu USS „Lexington” (CV-2) oraz pancernikach USS „New Mexico” (BB-40) i Idaho (BB-42). Pełnił także funkcje szkoleniowe w bazie lotniczej w Pensacoli. We wrześniu 1941 roku objął funkcję zastępcy dowódcy 6. eskadry torpedowej na lotniskowcu USS „Enterprise” (CV-6).

W styczniu 1942 roku został awansowany do stopnia "Lieutenant commander" (komandor podporucznik). W lutym tego roku, wraz ze swoim okrętem wziął udział w rajdzie na Wyspy Marshalla i Gilberta, w składzie Task Force 8 admirała Williama Halseya. W związku z udziałem w tej operacji, został udekorowany Distinguished Flying Cross za przeprowadzenie pierwszego w US Navy nieeskortowanego ataku torpedowego.

4 czerwca 1942 roku odegrał znaczącą rolę w trakcie bitwy pod Midway dowodząc 3. eskadrą torpedową (VT-3) lotniskowca USS „Yorktown”. Przed i w czasie krytycznych pięciu minut od 10:20 do 10:25 rano, dowodzona przez niego VT-3 w heroicznym boju odwracała uwagę japońskich myśliwców A6M Zero i obrony przeciwlotniczej od rozwijającego się ataku eskadr bombowców nurkujących SBD Dauntless VB-6, VS-6 i VB-3, który przesądził o amerykańskim zwycięstwie w tej bitwie.

Lt. Cmdr. Lance Massey poległ w tej bitwie, wraz załogami pozostałych 9 z 12 przestarzałych torpedowców TBD Devastator swojej eskadry. W dniu bitwy został uznany za zaginionego, zaś dzień później za przypuszczalnie zabitego. W uznaniu męstwa i poświęcenia na polu walki, został odznaczony Navy Cross – najwyższym odznaczeniem bojowym marynarki – oraz Purple Heart. W 1944 roku jego imieniem nazwano niszczyciel USS „Massey” (DD-778).


Graduał opata Mścisława

Graduał opata Mścisława (łac. "Graduale de tempore et de sanctis") – średniowieczny graduał z końca XIV w., przechowywany w Bibliotece Narodowej w Warszawie.


Niewierność po słowacku

Niewierność po słowacku () – czechosłowacki dwuczęściowy film komediowy z 1981 w reżyserii Juraja Jakubisko, zrealizowany w języku słowackim.


Mistrzostwa Europy w Piłce Ręcznej Kobiet 2028 – osiemnaste mistrzostwa Europy w piłce ręcznej kobiet, oficjalny międzynarodowy turniej piłki ręcznej o randze mistrzostw kontynentu organizowany przez EHF, mający na celu wyłonienie najlepszej żeńskiej reprezentacji narodowej w Europie zaplanowane do rozegrania w dniach od 30 listopada do 17 grudnia 2028 roku. W turnieju wezmą udział dwadzieścia cztery zespoły.


Corcodel

Corcodel – wieś w Rumunii, w okręgu Jassy, w gminie Grajduri. W 2011 roku liczyła 42 mieszkańców.


Silwinger Tunnel

Silwinger Tunnel – nieczynny tunel kolejowy o długości 1715 metrów w Niemczech (Saara), zlokalizowany na rozebranej linii kolejowej Merzig–Bettelainville łączącej Merzig w Niemczech z Budange i Bettelainville we Francji, pomiędzy stacjami Silwingen (Niemcy) i Waldwisse (Francja).


Stade du Schlossberg

Stade du Schlossberg – wielofunkcyjny stadion w Forbach, we Francji. Został otwarty 30 września 1923 roku. Może pomieścić 6000 widzów. Swoje spotkania rozgrywają na nim piłkarze klubu US Forbach. W latach 1957–1966 obiekt gościł występy tej drużyny w Ligue 2.


Nový čas

Nový čas – słowacki dziennik. Należy do gazet typu tabloid. Jego nakład wynosi 190 tys. egzemplarzy (2005).

Powstał w 1990 roku.


Cărpinenii

Cărpinenii () – wieś w Rumunii, w okręgu Covasna, w gminie Estelnic. W 2011 roku liczyła 3 mieszkańców.


Koito

Koito, właściwie Gabriel Cardoni (ur. 13 września 1986 w mieście Rzym we Włoszech) – włoski raper.


SM UC-44

SM UC-44 – niemiecki podwodny stawiacz min z okresu I wojny światowej, jedna z 64 zbudowanych jednostek typu "UC II". Zwodowany 10 października 1916 roku w stoczni Vulcan w Hamburgu, został przyjęty do służby w Kaiserliche Marine 4 listopada 1916 roku. W czasie służby operacyjnej w składzie 1. Flotylli U-Bootów Hochseeflotte okręt odbył sześć patroli bojowych, w których rezultacie zatopionych zostało 27 statków o łącznej pojemności  BRT. Okręt zdobył także jeden statek o pojemności 229 BRT, zatopił niszczyciel o wyporności 550 ton i uszkodził trałowiec o wyporności 810 ton. 4 sierpnia 1917 roku SM UC-44 zatonął w wyniku eksplozji własnej miny nieopodal Waterford, a później został podniesiony przez Brytyjczyków i zezłomowany.


The Upside

The Upside – amerykański komediodramat z 2017 roku w reżyserii Neila Burgera. Obraz powstał na bazie scenariusza autorstwa Jona Hartmere’a. Jest to remake francuskiego filmu "Nietykalni" (2011), który został zainspirowany życiem Philippa Pozzo di Borgo.

Film opowiada o sparaliżowanym miliarderze (Bryan Cranston), który nawiązuje nieprawdopodobną przyjaźń z niedawno zwolnionym warunkowo skazańcem (Kevin Hart), którego zatrudnia do opieki nad nim. W filmie występują także Nicole Kidman, Golshifteh Farahani i Julianna Margulies.

Film miał swoją premierę na MFF w Toronto w 2017 roku. Upside zarobił 122 miliony dolarów na całym świecie i otrzymał mieszane recenzje od krytyków, którzy chwalili chemię i występy Harta i Cranstona, ale skrytykowali fabułę za „przewidywalną i banalną”.


Johannes Holzmann

Johannes Holzmann, ps. Senna Hoy (ur. 30 października 1882 w Tucholi, zm. 28 kwietnia 1914) – niemiecki pisarz, aktywista anarchistyczny oraz działacz na rzecz praw osób homoseksualnych. Na ogół posługiwał się pseudonimem Senna Hoy.


Saksońska Republika Rad

Saksońska Republika Rad (niem. "Sachsen Räterepublik") – powołana w drodze rewolucji republika socjalistyczna na terenie Wolnego Państwa Saksonia, części Republiki Weimarskiej, istniejąca podczas rewolucji listopadowej 1918/1919. Proklamowana 13 listopada 1918 roku, a zlikwidowana w 1919 roku przez siły rządowe.


Aureliu Ciocoi

Aureliu Ciocoi (ur. 5 czerwca 1968 w Kiszyniowie) − mołdawski dyplomata, w latach 2019–2020 i ponownie od 2020 minister spraw zagranicznych, od 31 grudnia 2020 pełniący obowiązki premiera Mołdawii.


Obronna operacja tichwińska

Obronna operacja tichwińska – radziecka operacja wojskowa o charakterze defensywnym przeprowadzona na froncie wschodnim II wojny światowej przez siły Frontu Leningradzkiego oraz 52 i 4 samodzielnej armii podczas obrony Leningradu w rejonie miast Tichwin i Wołchow w październiku-listopadzie 1941 r. Według niektórych badaczy wojny radziecko-niemieckiej operacja jest nazywana "obronną operacją tichwińsko-wołchowską".


Język keapara

Język keapara, także: keopara, kerepunu – język austronezyjski używany w trzech wsiach w Prowincji Centralnej w Papui-Nowej Gwinei. Dzieli się na dialekty: aroma (aloma, arona, galoma), babaga, kalo, kapari, keapara (keopara), lalaura, maopa, wanigela. Według danych z 2000 r. posługuje się nim blisko 20 tys. osób. Do jego zapisu służy alfabet łaciński.


X1

X1 ( "Ekseuwon") – południowokoreański boysband założony w 2019 roku przez firmę CJ E&M w konsekwencji wyemitowania survivalowego programu "Produce X 101" na stacji Mnet. W skład zespołu weszło jedenaście chłopaków wybranych spośród 101 stażystów z różnych firm rozrywkowych: Kim Yo-han, Kim Woo-seok, Han Seung-woo, Song Hyeong-jun, Cho Seung-youn, Son Dong-pyo, Lee Han-gyul, Nam Do-hyon, Cha Jun-ho, Kang Min-hee oraz Lee Eun-sang. Zespół zadebiutował 27 sierpnia 2019 roku z minialbumem "" pod wytwórnią Swing Entertainment i był współzarządzany przez Stone Music Entertainment.

Członkowie zespołu podpisali kontrakt na pięć lat, ale dochodzenie w sprawie manipulacji głosami Mnetu doprowadziło do wstrzymania ich działalności, a po nieudanych negocjacjach dotyczących przyszłości grupy między poszczególnymi agencjami członków, grupę rozwiązano 6 stycznia 2020 roku.


Tour de Romandie 2021

Tour de Romandie 2021 – 74. edycja wyścigu kolarskiego Tour de Romandie, która odbyła się w dniach od 27 kwietnia do 2 maja 2021 na liczącej ponad 684 kilometry trasie składającej się z prologu i 5 etapów, biegnącej z Oron do Fryburga. Impreza kategorii 2.UWT była częścią UCI World Tour 2021.


Negiudin

Negiudin – wieś w Rumunii, w okręgu Caraș-Severin, w gminie Cornereva. W 2011 roku liczyła 94 mieszkańców.


Ruștin

Ruștin – wieś w Rumunii, w okręgu Caraș-Severin, w gminie Cornereva. W 2011 roku liczyła 90 mieszkańców.


Strugasca

Strugasca – wieś w Rumunii, w okręgu Caraș-Severin, w gminie Cornereva. W 2011 roku liczyła 45 mieszkańców.


Medal za Dobre Zachowanie

Medal za Dobre Zachowanie (ang. "Good Conduct Medal") – jeden z najstarszych medali Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych. Wariant medalu dla Marynarki Wojennej USA został ustanowiony w 1869 r., wersja Korpusu Piechoty Morskiej w 1896 r., wersja dla Straży Przybrzeżnej w 1923 r., wariant Armii w 1941 r., a wersja Sił Powietrznych w 1963 r.

Kryteria przyznania medalu są określone w zarządzeniach 8809 z 28 czerwca 1941 r., 9323 z 31 marca 1943 r. i 10444 z 10 kwietnia 1953 r. Medal za Dobre Zachowanie, w wersji odpowiedniej dla jednego z pięciu rodzajów amerykańskich sił zbrojnych, jest obecnie przyznawany każdemu aktywnemu członkowi personelu wojskowego, który kończy trzeci rok „honorowej i wiernej służby” (ang. "honorable and faithful service") w czasie pokoju lub jeden rok w czasie wojny. Tak opisana zasługa oznacza, że standardowa służba została zakończona bez żadnych sądowych przestępstw wojennych, sankcji pozasądowych, ani wykroczeń dyscyplinarnych. Jeżeli członek personelu wojskowego popełnia przestępstwo, trzyletni okres „resetuje się”, a żołnierz musi przebyć kolejne trzy lata służby bez wykroczeń, zanim będzie mógł być przedstawiony do odznaczenia Medalem za Dobre Zachowanie. Medal może być również przyznany pośmiertnie każdemu członkowi personelu wojskowego, który zginął lub zmarł na służbie.


Trubar

Trubar – wieś w Bośni i Hercegowinie, w Federacji Bośni i Hercegowiny, w kantonie uńsko-sańskim, w mieście Bihać. W 2013 roku liczyła 64 mieszkańców, z czego większość stanowili Serbowie.


Bruno Metsu

Bruno Metsu (ur. 28 stycznia 1954 w Coudekerque-Village, zm. 14 października 2013 tamże lub w Dunkierce) – francuski piłkarz, trener piłkarski.


Flaga Singapuru

Flaga Singapuru – prostokąt podzielony na dwa poziome pasy o tej samej wielkości (górny czerwony, dolny biały). Z lewej strony czerwonego pasa znajduje się biały półksiężyc i pięć pięcioramiennych gwiazd.


Wysoki Jesionik

Wysoki Jesionik (, , także "Hohes Gesenke") – według podziału fizycznogeograficznego profesorów: Jerzego Kondrackiego i Wojciecha Walczaka mezoregion wchodzący w skład Sudetów Wschodnich oraz pasma Jesioników () o powierzchni 523,35 km², średniej wysokości 887,6 m n.p.m., z najwyższym szczytem Pradziad () – 1491,3 m n.p.m., na którym znajduje się wieża telewizyjna Praděd o wysokości 145,5 m. Znajduje się całkowicie w północno-wschodnich Czechach – na pograniczu Moraw i Śląska, w kraju ołomunieckim i morawsko-śląskim. Graniczy od północnego zachodu z Górami Złotymi (), od północy i północnego wschodu z Górami Opawskimi (), od wschodu i południowego wschodu z Niskim Jesionikiem (), a od zachodu i południowego zachodu z Hanušovicką vrchoviną. Ze względu na wysokość względną pasmo Wysokiego Jesionika zaliczamy do gór średnich, natomiast ze względu na sposób powstania do gór zrębowych.


Wichrowe Wzgórza

Wichrowe Wzgórza (ang. "Wuthering Heights") − jedyna powieść Emily Jane Brontë. Została wydana pod męskim pseudonimem Ellis Bell w 1847 roku. Ocena wartości literackiej zmieniała się z czasem, od początkowo niechętnych opinii (oskarżano Brontë o epatowanie brutalnością) do pozytywnych, zwłaszcza w latach 20. ubiegłego stulecia. Powieść należy do kanonu literatury anglojęzycznej. Książka doczekała się kilku adaptacji filmowych, z których najsłynniejsza jest wersja z 1992 roku z Juliette Binoche jako Katy i Ralphem Fiennesem jako Heathcliffem.

Klamrą powieści jest osoba pana Lockwooda wynajmującego Drozdowe Gniazdo od Heathcliffa. Po wizycie w Wichrowych Wzgórzach i pierwszym spotkaniu z tajemniczymi mieszkańcami posiadłości przybywa on do Drozdowego Gniazda, gdzie na skutek choroby zmuszony jest do długotrwałego pobytu w domu. Tam gospodyni, Ellen Dean, opowiada mu dokładnie historię Earnshawów, Lintonów i tajemniczego Heathcliffa.

W Polsce powieść po raz pierwszy wydano w roku 1929 pod tytułem "Szatańska miłość" w tłumaczeniu Janiny Sujkowskiej. Późniejsze powojenne wydania książki już z nowym tytułem "Wichrowe Wzgórza" również są w tłumaczeniu Sujkowskiej. Następny przekład autorstwa Hanny Pasierskiej pochodzi z 2009. Najnowsze tłumaczenie wykonane przez Piotra Grzesika wydane zostało także w roku 2014. W porównaniu z tłumaczeniem Janiny Sujkowskiej zachowane zostały w tym przypadku m.in. niespolszczone imiona postaci (np. Katy zamiast Katarzyny) i nazwy własne (np. Thrushcross Grange zamiast Drozdowego Gniazda). Krytycy i czytelnicy zarzucają mu, że wraz z dosłownością tekst stracił na potoczystości, lekkości frazy Sujkowskiej.

Kate Bush, zainspirowana losami mieszkańców Wichrowych Wzgórz, wydała w 1978 roku debiutancki singiel "Wuthering Heights", w którym wciela się w ducha Katarzyny. Kobieta powraca pod okno Heathcliffa i prosi go o wpuszczenie do środka, aby mogła posiąść jego duszę.


William Donald Hamilton

William Donald Hamilton (ur. 1 sierpnia 1936 w Kairze, zm. 7 marca 2000 w Oksfordzie) – brytyjski biolog ewolucyjny, uważany obok Ronalda Fishera za największego teoretyka ewolucji biologicznej w XX wieku. Laureat Nagrody Kioto w dziedzinie nauk podstawowych z 1993 roku.


Jacques-René Hébert

Jacques-René Hébert (ur. 15 listopada 1757 w Alençon, zm. 24 marca 1794 w Paryżu) – francuski dziennikarz i działacz polityczny doby rewolucji francuskiej, przywódca hebertystów. Charyzmatyczny propagator najradykalniejszych poglądów, zwolennik całkowitej dechrystianizacji Europy, zwany „psem na Kościół”.

Pochodził z zamożnej rodziny mieszczańskiej – był synem jubilera. W czasach przedrewolucyjnych prowadził dość awanturniczy tryb życia, nie stroniąc od skandali. Po przegranym procesie o zniesławienie został zmuszony do opuszczenia rodzinnego miasta i zamieszkania w Paryżu, gdzie aż do wybuchu rewolucji żył w skrajnym ubóstwie. Jego przeciwnicy – już w epoce rewolucyjnej – wypominali mu m.in to, że będąc administratorem paryskiego teatru Varietes, zdefraudował poważną sumę pieniędzy.

Na fali wydarzeń 1789 roku włączył się aktywnie w rewolucyjną politykę. Znalazł się wśród czołowych działaczy stworzonego w kwietniu 1790 Stowarzyszenia Przyjaciół Praw Człowieka i Obywatela. Stowarzyszenie zyskało potoczne miano klubu kordelierów. Określany przez lewicowych historyków jako „awangarda paryskiego ruchu demokratycznego”, klub skupiał takich polityków, jak Georges Danton, Camille Desmoulins, Jean Paul Marat. Początkowo nie występowały głębokie różnice między kordelierami a jakobinami – radykalni lewicowi działacze zasiadali w obu stronnictwach. Jego frakcja rywalizowała o wpływy wśród sankiulotów z frakcją wściekłych.

Ideą, która zapewniła Hébertowi entuzjazm paryskiej ulicy – zwłaszcza kręgów półpiśmiennych proletariuszy – było wydawanie gazety „Le père Duchesne”, założonej we wrześniu 1792 roku. Ogromna liczba tytułów prasowych, które powstały na fali rewolucji i zazwyczaj egzystowały bardzo krótko, nie była nastawiona wyłącznie na zysk. Dzięki umiejętnemu dotarciu z tytułem do tysięcy mieszkańców Paryża, redaktor i wydawca (najczęściej też jedyny autor tekstów) zapewniał sobie znakomity środek politycznej reklamy i możliwość sterowania nastrojami zwolenników. Hébertowi udało się połączyć sukces finansowy gazety z sukcesem osobistym: „Père Duchesne” odróżniał się od współczesnych periodyków swoistym stylem pisania, będącym połączeniem radykalnej retoryki z wulgarnym językiem. Tytułowy „ojciec Duchesne” to postać z ludowych przedstawień i historyjek – prostak służący wszystkim dobrą radą. W swoim piśmie Hébert ustami Duchesne'a komentował bieżące wydarzenia i oskarżał przeciwników w niezbyt wybredny sposób. W życiu prywatnym Hébert był przeciwieństwem lumpenproletariusza – zawsze elegancko ubrany i modnie ufryzowany, lubił wystawny tryb życia.

Gazeta Héberta była również trybuną rzeczników świeckiego państwa. Hébert otwarcie raz przyznawał, że jest ateistą, że "nie wierzy ni w piekło, ni w raj", a innym razem mówił, że "Chrystus był pierwszym sankiulotą". Chwalił zamykanie świątyń, ich zamianę w „Świątynie Rozumu” i represjonowanie księży – także tych, którzy przysięgli na wierność konstytucji. To, co chwalił Hébert-dziennikarz, realizował Hébert-urzędnik, będący od grudnia 1792 zastępcą prokuratora Komuny Paryża.

Z biegiem czasu narastał konflikt między Robespierrem a Hébertem. Wcześniejsza admiracja Héberta dla tego pierwszego wynikała prawdopodobnie z powodów taktycznych, chociaż Robespierre nie krył swej niechęci do dziennikarza, m.in. za wulgarne oblicze jego publicystyki. W 1793 Hébert wraz z innymi radykałami został na krótko aresztowany pod wpływem żyrondystów, obawiających się, grożącego im zagładą, ataku ze strony skrajnej lewicy. Tym razem dziennikarza poparł Robespierre i delegacja Komuny Paryża. Wzmocniony, korzystając ze swoich prerogatyw, niedługo potem rozprawił się z konkurencyjnym ultralewicowym stronnictwem – wściekłymi pod wodzą byłego księdza Jacques’a Roux. Grupa ta, zwolennicy „rządów ludu”, atakowała jakobinów za rzekomy moderantyzm, domagając się natychmiastowej rozprawy z przeciwnikami rewolucji; ich nastroje dobrze tłumaczą słowa Rouxa: „Jest rzeczą konieczną, by sierp wolności przeszedł po głowach bogaczy”.

Jesienią 1793 przeciwko Hébertowi zaczęto wysuwać coraz liczniejsze oskarżenia, m.in. o próby spisku, korumpowanie deputowanych do Konwencji. Robespierre zaatakował Héberta i jego zwolenników, zarzucając im bandycką dechrystianizację; na ich zarzuty, że popiera księży i katolicyzm, Robespierre odpowiadał oskarżeniami o kontakty ze „spiskiem z zagranicy”. Tocząc otwartą już wojnę, Hébert aluzyjnie nawoływał na łamach „Père Duchesne” do obalenia przeciwnika – „Nie szczędźcie nikogo, nie bójcie się obalenia dzisiejszego bożyszcza”. Hébert i jego zwolennicy stali się celem gwałtownych ataków; wypominano im m.in. korzyści odniesione dzięki dostawom „Père Duchesne” dla wojska.

Hébert został aresztowany w marcu 1794 przez Komitet Ocalenia Publicznego z polecenia Robespierre’a. Redaktora ludowej gazetki i jego stronników oskarżono o to, że są agentami władzy zagranicznej, korumpują lud i chcą siłą zagarnąć władzę. Oskarżonych skazano na śmierć i stracono 24 marca 1794. Jako ostatni na gilotynie (nazywanej przez niego wcześniej „okno Republiki”) zginął sam Hébert, .


Dipterologia

Dipterologia – dział entomologii zajmujący się badaniem owadów z rzędu muchówek ("Insecta: Diptera"). Naukowcy zajmujący się badaniami muchówek to dipterolodzy.


Teuva

Teuva (szwedzkie "Östermark") – miasto w południowej Finlandii w prowincji Finlandia Zachodnia.

Populacja wynosi 5767 (1 stycznia 2013), gęstość zamieszkania 10,4 osób/km², a powierzchnia 556,05 km², z czego 1,34 km² to powierzchnia wody.

Teuva jest miastem partnerskim Cieszyna.


Albatros Flugzeugwerke

Albatros Flugzeugwerke GmbH – niemiecki producent samolotów założony w grudniu 1909 r. w berlińskiej dzielnicy Johannisthal. Początkowo nosiła nazwę "Albatros-Werke GmbH".

Spółka Albatros konstruowała i produkowała głównie samoloty myśliwskie, a także rozpoznawcze i szkolne używane przez państwa centralne podczas I wojny światowej. Początkowo jako konstruktor pracował Ernst Heinkel. Najbardziej znane samoloty tej wytwórni to myśliwce Albatros D.III oraz Albatros D.V. Podczas I wojny światowej zakłady zbudowały ok. 10 350 samolotów.

Po wojnie przerwano produkcję lotniczą, którą wznowiono na początku lat 20. Firma Albatros przestała istnieć w sierpniu 1931 r., kiedy to została przyłączona do zakładów Focke-Wulf.

W 1914 r. otwarto dużą filię zakładów Albatros w Pile (wówczas Schneidemühl) na terenach obecnego lotniska – "Ostdeutsche Albatros-Werke", w skrócie OAW. Produkowano tam różne typy samolotów Albatros, a w 1918 roku Fokker D.VII. Do zawieszenia broni w 1918 powstało w OAW ok. 5500 samolotów. Zakłady działały do 1919 r., kiedy to zamknięto je na mocy postanowień traktatu wersalskiego (podczas II wojny światowej na ich terenie znajdował się hitlerowski obóz przejściowy dla ludności polskiej, znany pod nazwą Albatros).

Samoloty wytwórni Albatros:
* Albatros Taube i Albatros Doppeltaube – modyfikacje samolotu Rumpler Taube
* Albatros B.II – szkolny i wielozadaniowy
* Albatros C.I – rozpoznawczy
* Albatros C.III – rozpoznawczy
* Albatros C.V – rozpoznawczy
* Albatros C.IX – rozpoznawczy
* Albatros C.X – rozpoznawczy
* Albatros C.XII – rozpoznawczy
* Albatros C.XV – rozpoznawczy
* Albatros D.I – myśliwski
* Albatros D.II – myśliwski
* Albatros D.III – myśliwski
* Albatros D.IV – myśliwski
* Albatros D.V – myśliwski
* Albatros J.I – szturmowy
* Albatros Al 101, L101 – dwuosobowy sportowy i szkolny, 1930
* Albatros Al 102, L102 – dwuosobowy sportowy i szkolny, 1931
* Albatros Al 103, L103 – dwuosobowy sportowy i szkolny, 1932


American Airlines Center

American Airlines Center (powszechnie używany akronim AAC) – hala sportowa znajdująca się w Dallas w stanie Teksas w Stanach Zjednoczonych. Budowę rozpoczęto w 1999 roku, obiekt może pomieścić 18 532 kibiców hokeja, 19 200 kibiców koszykówki, podczas koncertów pojemność hali zwiększa się do 21 000 osób. Obecnie w obiekcie tym swoje mecze rozgrywa drużyna występująca w NHL – Dallas Stars oraz reprezentant ligi NBA – Dallas Mavericks.

Koszt budowy wyniósł około 420 milionów dolarów.


Hibernate

Hibernate – framework do realizacji warstwy dostępu do danych (ang. "persistence layer"). Zapewnia on przede wszystkim translację danych pomiędzy relacyjną bazą danych a światem obiektowym (ang. O/R mapping).
Opiera się na wykorzystaniu opisu struktury danych za pomocą języka XML, dzięki czemu można rzutować obiekty, stosowane w obiektowych językach programowania, takich jak Java bezpośrednio na istniejące tabele bazy danych. Dodatkowo Hibernate zwiększa wydajność operacji na bazie danych dzięki buforowaniu i minimalizacji liczby przesyłanych zapytań.
Jest to projekt rozwijany jako open source. Głównym inicjatorem oraz liderem projektu jest Gavin King.


Flaga Wysp Kokosowych

Flaga Wysp Kokosowych – przedstawia na zielonym tle złoty Krzyż Południa identyczny jak na fladze Australii, co przypomina o związkach z tym krajem. Przed krzyżem południa znajduje się złoty półksiężyc zwrócony w prawą stronę. W lewym górnym rogu znajduje się palma wpisana w złote słońce. Flaga powstała w 2003 roku i została oficjalnie zatwierdzona 6 kwietnia 2004.


Filipinki

Filipinki – polski zespół wokalny utworzony w listopadzie 1959 roku przy Technikum Handlowym w Szczecinie (przy ul. gen. Sowińskiego 1, gdzie mieści się Zespół Szkół nr 3) z okazji 15-lecia szkoły. Założony został przez Jana Janikowskiego, nauczyciela muzyki. Nazwa zespołu pochodzi od tytułu czasopisma dla dziewcząt „Filipinka”.


Partia Ludowa – Ruch na rzecz Demokratycznej Słowacji ("Ľudová strana – Hnutie za demokratické Slovensko", ĽS-HZDS) – słowacka narodowo konserwatywna partia polityczna, której liderem jest Vladimír Mečiar. Ugrupowanie rządzące lub współrządzące w latach 1991–1994, 1994–1998 i 2006–2010. Partia deklaruje światopogląd narodowo-konserwatywny, odrzuca gospodarczy liberalizm i sprzeciwia się procesowi prywatyzacji.


Cytryńcowate

Cytryńcowate ("Schisandraceae" Blume) – rodzina należąca do jednej z najstarszych linii rozwojowych roślin okrytonasiennych – rzędu "Austrobaileyales". Obejmuje trzy rodzaje z 92 gatunkami, ewentualnie dwa z 50 gatunkami w ujęciu wyodrębniającym rodzaj badian "Illicium" w osobną rodzinę "Illiciaceae" (takie ujęcie było np. opcjonalne w systemie APG II z 2003). Rodzina ma dysjunktywny zasięg obejmujący południowo-wschodnią część Stanów Zjednoczonych, Meksyk i Antyle oraz wschodnią i południowo-wschodnią Azję (od rosyjskiego Dalekiego Wschodu po Sri Lankę i Celebes). Jej przedstawiciele występowali jednak na pozostałym obszarze Azji i Europy jeszcze w trzeciorzędzie.

Owoce wielu przedstawicieli tej rodziny są jadalne. Bezpośrednio spożywane i przerabiane na dżemy i soki są owoce różnych gatunków z rodzaju cytryniec "Schisandra", w Azji używane jako zamiennik cytryny, a ze względu na wysoką zawartość witaminy C – wykorzystywane są także leczniczo. Kwaśne owoce "Kadsura scandens" spożywane są w Malezji. Niedojrzałe owoce badiana wlaściwego "Illicium verum" wykorzystywane są jako przyprawa, zwłaszcza do aromatyzowania napojów, w tym likierów. Olejek z badiana japońskiego "I. anisatum" wykorzystywany jest w przemyśle perfumeryjnym, ale także do trucia ryb. Oryginalne owoce tego gatunku po zasuszeniu wykorzystywane bywają w bukieciarstwie oraz do wyrobu potpourri. Inne gatunki z rodzaju badian w Chinach stosowane są do odstraszania owadów. Liczne gatunki z wszystkich należących tu rodzajów bywają uprawiane jako rośliny ozdobne. W Polsce sadzony jako roślina ozdobna bywa cytryniec chiński "Schisandra chinensis", gatunek wykorzystywany także leczniczo i jako adaptogen.

Niektóre gatunki z rodzaju badian kumulują glin. Wytwarzają proantocyjanidyny, estry kwasu angelikowego i tyglowego, ale nie elagowego.


Jan Perkowski

Jan Piotr Perkowski (ur. 1901, zm. 22 lipca 1963) – biskup starokatolicki.

Jan Perkowski w okresie międzywojennym był duchownym diecezji polskiej Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego. Należał do sympatyków polityki biskupa Władysława Farona i razem z nim uczestniczył w organizacji Polskiego Kościoła Starokatolickiego. 3 maja 1934 został konsekrowany przez Władysława Farona na biskupa pomocniczego. Po 1936 roku podjął się misji w Brazylii. Prowadził korespondencję z Salomão Barbosa Ferrazem z zamiarem zawarcia unii Polskiego Kościoła Starokatolickiego z Wolnym Kościołem Katolickim w Brazylii (ICL), który to miał przyjąć z rąk. abp. Władysława Farona sakrę biskupią w 1939 r.; zabiegi przerwała jednak II wojna światowa.

Po 1945 roku Jan Perkowski przebywał nadal w Brazylii, gdzie zarejestrował Kościół starokatolicki z siedzibą w São Paulo. Wspólnota ta miała być kontynuacją misji prowadzonej od 1932 roku w Kurytybie przez księdza Teofila Bartnickiego.

Biskup Jan Perkowski współpracował z Brazylijskim Katolickim Kościołem Apostolskim (ICAB). 29 maja 1951 w Rio de Janeiro uczestniczył w konsekracji biskupiej Manoela Ceia Laranjeira, celebrowanej przez Salomão Barbosa Ferraza.


Kora gruszkowata

Kora gruszkowata (łac. "cortex piriformis", ang. "piriform cortex") – struktura korowa w kresomózgowiu ssaków, zaliczana do tzw. kory dawnej (paleocortex). Charakteryzuje się prostą budową trójwarstwową, z jedną, gęsto upakowaną warstwą komórkową. Kora gruszkowata jest położona na brzusznej lub brzuszno-bocznej ścianie półkul mózgowych, w ich przedniej części.

Kora gruszkowata łączy się głównie z opuszkami węchowymi i innymi strukturami związanymi z przetwarzaniem węchowym w mózgu. Poza opuszkami węchowymi są to: przednie pole węchowe, jądro wewnątrzwęchowe, kora śródwęchowa i kora oczodołowo-czołowa (łac. cortex orbitofrontalis, ang. orbitofrontal cortex). Dodatkowo, neurony piramidalne kory gruszkowatej posiadają bardzo rozległe rozgałęzienia aksonalne, docierające jednocześnie do wielu okalających ją struktur, w tym, oprócz wymienionych, do kory perirynalnej.

Kora gruszkowata jest funkcjonalnie związana przede wszystkim z układem percepcji bodźców węchowych w mózgu ssaków. Jednakże rozległość połączeń jej neuronów i zachodząca dzięki temu integracja przetwarzania sygnałów sugeruje, że być może obszar ten pełni rolę kory asocjacyjnej dla zmysłu węchu.


USS Ticonderoga (CG-47)

USS Ticonderoga (CG-47) - amerykański krążownik rakietowy, pierwszy okręt typu "Ticonderoga". Była to pierwsza jednostka wyposażona w system kierowania ogniem AEGIS. Do budowy krążownika wykorzystano kadłub i wyposażenie zaprojektowane dla niszczycieli rakietowych typu "Spruance".

Stępkę położono 27 stycznia 1978 roku w stoczni Ingalls Shipbuilding w Pascagoula w stanie Missisipi. Wodowanie nastąpiło 25 kwietnia 1981 roku, a ochrzczony 16 maja tego roku na cześć Fortu Ticonderoga. Oddany do służby został 13 grudnia 1982 roku. Bazował w Norfolk w stanie Wirginia, a następnie, od 1996 roku w Pascagoula.

W czasie służby uczestniczył w operacjach "Southern Watch" i "Deny Flight". Wycofany ze służby 30 września 2004 roku.


Basement Jaxx

Basement Jaxx – brytyjski duet houseowych muzyków: Felixa Buxtona i Simona Ratcliffe'a, którzy zyskali popularność w późnych latach 90. Duet powstał w Brixton w południowym Londynie. Muzycy organizowali w klubach nocnych wspólne imprezy o nazwie "Rooty", później zatytułowali tak także swój drugi album.


Fran Drescher

Fran Drescher, właśc. Francine Joy Drescher (ur. 30 września 1957 w Nowym Jorku) – amerykańska aktorka, producentka filmowa i scenarzystka, najlepiej znana jako niania Fran Fine z sitcomu CBS "Pomoc domowa" (1993–1999).


Zwiezda

Zwiezda (ros. звезда - gwiazda) – moduł serwisowy Międzynarodowej Stacji Kosmicznej należący do rosyjskiej części stacji. Był to pierwszy w pełni rosyjski element stacji (drugi rosyjski moduł Zarja został sfinansowany przez NASA). Zaprojektowany i budowany początkowo jako DOS-8 – główny moduł planowanej stacji Mir-2, następcy rosyjskiej stacji Mir, a wcześniej jako zapasowy moduł bazowy Mira. Dlatego też Zwiezda jest bardzo podobna do głównego modułu stacji Mir (DOS-7). Budowa rozpoczęła się w połowie lat 80. Gdy Rosja włączyła się do projektu budowy Międzynarodowej Stacji Kosmicznej ISS, zrezygnowano ze stacji Mir-2, a zbudowany moduł nazwany Zwiezda stał się trzecim z głównych modułów ISS.

W Zwieździe znajdują się dwie kabiny dla załogi (z jednym oknem w każdej), lodówka, zamrażarka, toaleta, sprzęt komunikacyjny i nawigacyjny, wyposażenie do ćwiczeń gimnastycznych, system korekcji orbity wraz z zapasem paliwa oraz system do uzyskiwania tlenu z wody odpadowej. Posiada też trzy węzły cumownicze: osiowy tylny służy do połączeń ze statkami Sojuz-TM i Sojuz-TMA oraz transportowcami Progress-M, a także M1 oraz ATV; osiowy przedni do trwałego połączenia z modułem Zaria; dwa węzły umieszczone na górze i na dole w przedniej części, a przeznaczone do przyłączenia dalszych rosyjskich elementów ISS.

Zwiezda została wyniesiona na orbitę przy pomocy rakiety Proton-K 12 lipca 2000 r. o godzinie 04:56:36 UTC. Połączenie jej z ISS nastąpiło dwa tygodnie później – 26 lipca o godzinie 00:44:44 UTC.


North American XB-70 Valkyrie

North American XB-70 Valkyrie – amerykański ponaddźwiękowy samolot eksperymentalny z początku lat 60. XX wieku, opracowany i zbudowany w zakładach North American Aviation w układzie kaczki z nowatorskimi, składanymi w pionie końcówkami skrzydeł. Celem programu, prowadzonego na zlecenie Dowództwa Strategicznych Sił Powietrznych USA (ang. SAC – Strategic Air Command), złożonego jeszcze w latach 50., było sprawdzenie możliwości skonstruowania stratosferycznego bombowca strategicznego, zdolnego do latania z prędkościami zbliżonymi do 3-krotnej prędkości dźwięku (mach 3), a następnie wprowadzenie go do produkcji seryjnej pod nazwą B-70 (przewidywano wyprodukowanie 50 sztuk). Zbudowano 2 prototypy. Pierwszy z nich oblatano 21 września 1964 roku, drugi – 17 lipca 1965.


Balkanabat

Balkanabat (Балканабат; dawniej Nebit Dag, "Nebitdağ", "Небит-Даг") – miasto w zachodnim Turkmenistanie, położone na pustynnym terenie u podnóża gór Wielki Bałchan na wysokości 17 m n.p.m. Znajduje się w odległości około 600 km na zachód od stolicy kraju Aszchabadu. Ludność: 120,8 tys. (2011). Balkanabat jest piątym pod względem liczby ludności miastem kraju. Jest ośrodkiem administracyjnym wilajetu bałkańskiego.

Powstało w 1933 w związku z rozpoczęciem eksploatacji ropy naftowej. W 1946 otrzymało prawa miejskie. W zamyśle było ono założone jako miasto dla pracowników przemysłu naftowego i siedziba głównych turkmeńskich instytucji naftowych. Ponadto w mieście rozwinął się przemysł chemiczny, metalowy, spożywczy, materiałów budowlanych oraz dywanowy.

Miasto położone jest na trasie kolei transkaspijskiej łączącej nadkaspijskie miasto Turkmenbaszy ze stolicą Aszchabadem i dalej ze wschodnią częścią kraju.

Obecna nazwa miasta nawiązuje do nazwy masywu górskiego Wielki Bałchan. Poprzednia nazwa oznaczała w języku turkmeńskim „naftowa góra”.


Toyama

- miasto w Japonii, ośrodek administracyjny prefektury Toyama, w środkowej części wyspy Honsiu, port nad zatoką Toyama (Morze Japońskie).


Baiza

Baiza (baisa) – drobna moneta w Omanie równa 0,001 riala omańskiego.

Wprowadzona w 1946 r. w sułtanacie Maskatu i imamacie Omanu. Miała wartość 0,02 riala saidi. Od 1970 r. miała wartość 0,001 riala saidi, a od wprowadzenia w 1972 r. w zjednoczonym państwie riala omańskiego, ma wartość 0,001 tego riala.


Dalasi

Dalasi (kod ISO 4217: GMD) – jednostka monetarna Gambii. Dzieli się na 100 bututów.

W 1971 dalasi zastąpiło funta gambijskiego jako oficjalną walutę Gambii. Kursie wymiany ustalony został na poziomie: 1 GMD = 0,4 funta = 4 szylingi. Obecnie w obiegu znajdują się monety o nominale 25 i 50 bututów oraz 1 dalasi. Banknoty: 5, 10, 20, 25, 50, 100, 200 GMD.


Pamięć konwencjonalna

Pamięć konwencjonalna () – obszar pierwszych 640 KB pamięci operacyjnej w komputerach klasy IBM PC. Jest to główny rodzaj pamięci, który może zostać wykorzystany do uruchamiania programów w trybie rzeczywistym procesorów rodziny x86.

Procesory Intel 8086 i 8088 używane w komputerach IBM PC posiadały magistralę adresową o szerokości 20 bitów, co pozwalało im na bezpośrednie zaadresowanie 1 MB (220) pamięci. W rzeczywistości jednak ograniczenie było niższe – pierwotnie planowano, że jedynie pierwsze 640 kB będzie mogła zajmować pamięć RAM, a pozostałe 384 kB były zarezerwowane dla innych urządzeń (w tym obszarze był na przykład ulokowany frame buffer karty graficznej i ROM BIOS). W praktyce początkowo większość tego obszaru była niewykorzystana, ale zarezerwowana na potrzeby użycia w przyszłych urządzeniach. Szybko okazało się jednak, że zapotrzebowanie na RAM rośnie znacznie szybciej, niż potrzeba użycia zarezerwowanych adresów, co spowodowało, że część pamięci została zmapowana pod nieużywanymi „wyższymi” adresami, nazywanymi pamięcią UMB (ang. "Upper Memory Blocks"), aby maksymalnie wykorzystać całą przestrzeń adresową.

Pomimo że kolejne procesory Intela posiadały coraz to szersze magistrale i mogły z łatwością zaadresować wyższe adresy pamięci UMB, podział ten został zachowany ze względu na wsteczną kompatybilność. Z czasem pojawiły się odpowiednie techniki na podłączenie większej ilości pamięci tak, aby różne jej bloki były „widoczne” w obszarze UMB – były to tzw. pamięci rozszerzone EMS i XMS (odpowiednio "Expanded Memory Specification" i "Extended Memory Specification"). Podłączano w ten sposób nawet kilkanaście megabajtów pamięci, jednak dostęp do nich był utrudniony i dosyć skomplikowany, przez co nie wszystkie programy potrafiły z nich korzystać. W późniejszym czasie, gdy pojawiły się procesory Intel 80386, stworzono również sterownik EMM386.EXE, który pozwalał na emulację pamięci EMS w pamięci XMS, czyli w pamięci dostępnej tylko w trybie chronionym procesora – procesor 80286 mimo posiadania trybu chronionego nie pozwalał na taką emulację, gdyż po przejściu do trybu chronionego nie mógł już programowo wrócić do trybu rzeczywistego; musiał być zastosowany twardy restart.

Podział na pamięć konwencjonalną i rozszerzoną mógł zostać zniesiony dopiero z czasem pojawienia się procesorów 80386, które obsługiwały tzw. tryb wirtualny 8086. Faktycznie jednak zostało to wykorzystane dopiero wiele lat później w 1993 r., gdy pojawił się 32-bitowy system operacyjny Windows NT 3.1 wraz z NT Virtual DOS Machine, ale nawet wtedy część starszych aplikacji działających w trybie rzeczywistym wymagała do działania odpowiednio dużej ilości wolnej pamięci konwencjonalnej.


Carl Larsson

Carl Larsson (ur. 28 maja 1853 w Sztokholmie, zm. 22 stycznia 1919 w Falun) – szwedzki malarz i architekt wnętrz, reprezentant ruchu Arts and Crafts Movement. Tworzył głównie obrazy olejne, akwarele i freski, z czego popularność zyskał głównie dzięki akwarelom przedstawiającym idylliczne życie rodzinne.

Najbardziej znane dzieło Carla Larssona to olejny szkic Midvinterblot (obraz Carla Larssona) znajdujący się obecnie w Nationalmuseum.


Zatoka Hyères

Zatoka Hyères (fr. "Rade d'Hyères") – zatoka na Morzu Śródziemnym położona na południowy wschód od miasta Hyères we Francji, w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var. Zatoka jest osłonięta od południa archipelagiem Wysp Hyères ("Les Îles d'Or", "Îles d'Hyères"), złożonym z wysp Porquerolles, Port-Cros, Levant i kilku mniejszych. Od zachodu zatokę zamyka półwysep Giens, oddzielający ją od zatoki Giens ("Golfe de Giens").


Pytanie na śniadanie

Pytanie na śniadanie, PNŚ – polski magazyn poranny, emitowany od 2 września 2002 na antenie TVP2 (od 7 czerwca 2010 także w TVP Polonia, a od 17 września 2019 także w TVP Wilno), codziennie od 8:00 do ok. 11:30 (w zależności od dnia tygodnia). Powtórki programu można od maja 2021 oglądać codziennie za pośrednictwem kanału TVP Kobieta od 11:30 do ok. 14:10. Fragmenty magazynu można oglądać także na stronie internetowej audycji.

Do sierpnia 2019 szefową programu była Katarzyna Adamiak-Sroczyńska. Następnie to stanowisko objęła Aleksandra Zawłocka.


Helena Płotnicka

Helena Płotnicka (ur. 22 października 1902 w Strzemieszycach Wielkich, zm. 17 marca 1944 w Auschwitz-Birkenau) – jedna z głównych konspiratorek przyobozowych niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz-Birkenau.


Pomnik Mikołaja Kopernika w Krakowie

Pomnik Mikołaja Kopernika w Krakowie – według projektu Cypriana Godebskiego powstał w 1899 r., a 8 czerwca 1900 r. został uroczyście odsłonięty na dziedzińcu Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1953 r. z inicjatywy Karola Estreichera pomnik został przeniesiony na Planty przy Collegium Witkowskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Pomysłodawcą wzniesienia pomnika był historyk sztuki Marian Sokołowski, fundusze z których powstał pomnik pierwotnie były przeznaczone na obrazy z dziejów UJ, do ich namalowania jednak nie doszło z powodu śmierci Jana Matejki, który miał być ich autorem. Stawiając pomnik Kopernika uczczono 500-lecie odnowienia UJ.

Pomnik odlany z brązu przedstawia Mikołaja Kopernika w stroju żaka, stojącego na granitowym cokole, w który wmontowane są cztery marmurowe tablice z napisami w języku łacińskim poświęcone pamięci wielkiego astronoma. W rękach Kopernik trzyma astrolabium (czasami kradzione przez złomiarzy). Pierwotnie pomnik został zaprojektowany jako fontanna o czym do dziś świadczą odpływy i koperty u dołu cokołu do wlewu wody. Cztery marmurowe kolumny otaczające cokół zostały dopasowane do neogotyckiej architektury Collegium Maius.

W Krakowie znajdują się jeszcze dwa inne pomniki Mikołaja Kopernika:
# w kościele św. Anny w pn-zach ramieniu transeptu znajduje się klasycystyczny pomnik Kopernika zaprojektowany i ufundowany w 1822 r. przez ks. Sebastiana Sierakowskiego, wykonany z czarnego marmuru przez Jana Nepomucena Gallego. Pomnik ten to posąg Uranii trzymającej w jednym ręku tarczę z gwiazdozbiorem a drugą nakładającą Kopernikowi wieniec laurowy.
# pomnik przedstawiający siedzącego Mikołaja Kopernika z ręką wspartą na astrolabium i rozłożonej księdze znajdujący się w klatce schodowej gmachu PAN przy ul. Sławkowskiej wykonał Walery Gadomski w 1872 r. Pomnik ten ufundowała Zofia Potocka, a w gmachu PAN znalazł się z racji 400-lecia urodzin wielkiego astronoma i pierwszego posiedzenia Akademii Umiejętności w lutym 1873 r. poświęconego Mikołajowi Kopernikowi.


Stadium Arcadium

Stadium Arcadium – dwupłytowy album amerykańskiej grupy rockowej Red Hot Chili Peppers wyprodukowany przez Ricka Rubina.

Pierwotnie zespół miał wydać dwa albumy w krótkich odstępach czasu, jak to w przeszłości zrobił System of a Down oraz Guns N' Roses. Ze względu na "nieświeżość" nagrań w momencie wydania ostatniej z płyt zdecydowano się na wydanie dwupłytowego albumu.

Nagranie w Polsce uzyskały status platynowej płyty.


LPC

LPC (ang. Lars Pensjö C) jest językiem programowania zorientowanym prototypowo stworzonym w 1988 roku przez Larsa Pensjö do tworzenia LPMUD-ów. Z języka LPC wyewoluował język ogólnego przeznaczenia Pike.


Wybory parlamentarne na Węgrzech w 2006 roku odbyły się w dwóch turach: 9 i 23 kwietnia 2006. O stanowisko premiera Węgier rywalizowali między sobą: Viktor Orbán – przewodniczący opozycyjnej partii Fidesz oraz Ferenc Gyurcsány – przewodniczący Węgierskiej Partii Socjalistycznej. W wyborach zwycięstwo odniosła rządząca dotychczas socjalliberalna koalicja.


Wielki sen

Wielki sen () – filmowa ekranizacja z 1946 jednej z najgłośniejszych powieści Raymonda Chandlera. Film uważany jest za klasyk kina detektywistycznego, noir. Został dodany do National Film Registry, znajduje się także na liście arcydzieł magazynu „Empire”.


Alojzy Liguda

Alojzy Liguda SVD (ur. 23 stycznia 1898 w Winowie, zm. 8/9 grudnia 1942 w KL Dachau) – polski duchowny katolicki, błogosławiony Kościoła katolickiego.


Ringier Axel Springer Polska

Ringier Axel Springer Polska, w skrócie RASP, do 2010 Axel Springer Polska – spółka prawa handlowego, wydawca prasy i mediów internetowych, istniejący od 1994.

Należy do grona największych wydawców prasy oraz firm mediowych w Polsce. Od 2010 jest częścią międzynarodowej grupy mediowej Ringier Axel Springer Media AG (z siedzibą w Zurychu), która – oprócz Polski – działa również na Węgrzech, na Słowacji, w Serbii, na Litwie, Łotwie i w Estonii. Właścicielami Ringier Axel Springer Media AG są: niemiecko-amerykańsko-kanadyjski koncern mediowy Axel Springer SE (50% udziałów) i szwajcarska spółka mediowa Ringier AG (50% udziałów).

Pierwszym prezesem RASP był Wiesław Podkański, obecnie prezes honorowy firmy i były prezes Izby Wydawców Prasy. Następnie funkcję prezesa zarządu spółki sprawowali: Florian Fels (2006–2010), Marek Sowa (2010), Andreas Tilk (2010–2011) i Edyta Sadowska (2012–2014). Od 2014 firmą kieruje Mark Dekan.

Portfolio wydawcy obejmuje gazetę „Fakt” i dziennik sportowy „Przegląd Sportowy”, a także tygodnik „Newsweek Polska”, miesięcznik biznesowy „Forbes”, czasopisma komputerowe (m.in. „Komputer Świat”) i motoryzacyjne (m.in. „Auto Świat”). Spółka posiada również ponad 20 serwisów internetowych, a wśród nich portale informacyjne (np. Onet, fakt.pl), serwisy sportowe (np. przegladsportowy.pl), lifestylowe (np. ofeminin.pl, noizz.pl), biznesowe (Business Insider Polska, forbes.pl), motoryzacyjne (np. autoswiat.pl), komputerowe (np. komputerswiat.pl) i e-commerce (np. literia.pl, skapiec.pl). Poza produktami mediowymi spółka oferuje też innym wydawcom kompleksową platformę wydawniczą Ring Publishing w modelu SaaS. Składają się na nią: narzędzia do tworzenia treści (CMS), zautomatyzowane wsparcie procesu publikacji, inteligentne algorytmy pomagające budować zaangażowania użytkowników, a także narzędzia do analityki i monetyzacji. W ofercie spółki znajduje się także segment e-commerce: Skąpiec, Opineo, Moneteasy.pl, Lamoda.pl.

W czerwcu 2009 INFOR PL SA i Ringier Axel Springer Polska (wówczas Axel Springer Polska) podpisały porozumienie, na mocy którego spółka INFOR Biznes przejęła „Dziennik Polska-Europa-Świat” oraz serwis internetowy dziennik.pl od Axel Springer Polska w zamian za 49% jej udziałów. Ringier Axel Springer Polska posiadał 49% udziałów w spółce INFOR Biznes, wydawcy „Dziennika Gazety Prawnej”, jednak z dniem 7 marca 2018, INFOR PL SA stał się 100-procentowym właścicielem spółki INFOR Biznes (IB), wydającej „Dziennik Gazetę Prawną” oraz wiele serwisów internetowych, m.in. gazetaprawna.pl, dziennik.pl i forsal.pl.

W lipcu 2012 Ringier Axel Springer Media kupił od TVN S.A. 75% udziałów w Onet. Powstała Grupa Onet-RAS Polska. Pozostałe 25% spółka dokupiła w 2017 roku.

W lipcu 2015 Marquard Media Polska przekazała RASP dystrybucję swoich tytułów prasowych i wydań specjalnych, redukując własny dział dystrybucji.

Od września 2018 siedem spółek Grupy Onet-RAS Polska połączono w jeden podmiot prawny. Spółka będąca sukcesorem prawnym wszystkich przejętych podmiotów to „Ringier Axel Springer Polska Sp. z o.o.”.

W lipcu 2018 właściciel firmy RASP – Ringier Axel Springer Media – kupił 44% udziałów w spółce No Fluff Jobs, będącej operatorem platformy "nofluffjobs.com " z ogłoszeniami z rynku pracy skierowanej do polskiej branży IT. W marcu 2019 Ringier Axel Springer Media wraz ze Stepstone założyli spółkę StepStone.pl, zajmującą się rekrutacją online. 26 lutego 2020 RASM przejął od Polska Press spółkę Gratka Sp. z o.o., wydawcę serwisu Gratka.pl, a w maju 2020 nabył 78,99% akcji MZN Property S.A., jednego z największych dostawców usług internetowych związanych z nieruchomościami w Polsce. Do firmy należą serwisy: Morizon oraz finansowe: Lendi i FinPack. Kolejne udziały zostały nabyte w czerwcu 2020.

Od grudnia 2019 RASP jako pierwszy polski wydawca dołączył do największej na świecie inicjatywy ONZ – UN Global Compact, skupiającej podmioty biznesowe działające na rzecz zrównoważonego rozwoju.

We wrześniu 2020 RASP został członkiem Amerykańskiej Izby Handlowej w Polsce.

10 lutego 2021 wszystkie redakcje należące do wydawcy, m.in. Onet, Medonet, Newsweek Polska, Forbes Polska, Fakt, Noizz.pl, Plejada.pl, Przegląd Sportowy i Komputer Świat, Auto Świat, wzięły udział w akcji Media bez wyboru, która polegała na powstrzymaniu się od aktywności (publikowania informacji oraz reklam, wyłączeniu nadawania) w proteście przeciw zapowiadanemu przez rząd projektowi wprowadzenia podatku od reklam. 27 maja 2021 spółka ogłosiła, że wraz ze swoimi markami jest zeroemisyjna.


Ironwood

Ironwood – miasto w Stanach Zjednoczonych w stanie Michigan, przy granicy ze stanem Wisconsin.

Ludność 6 293 (2000), powierzchnia 17 km², gęstość zaludnienia 371 os./km². 97,52% mieszkańców to biali.

W miejscowości znajduje się skocznia narciarska "Copper Peak", o punkcie K wynoszącym 175 m. Rekordzistami tego obiektu są Mathias Wallner i Werner Schuster, którzy w zawodach Pucharu Kontynentalnego w skokach narciarskich w 1994 r. skoczyli po 158 m.


(1217) Maximiliana

(1217) Maximiliana – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 223 dni w średniej odległości 2,35 au. Została odkryta 13 marca 1932 w Observatoire Royal de Belgique w Uccle przez Eugène’a Delporte. Nazwa planetoidy pochodzi od Maximiliana Franza Wolfa (1863–1932), niemieckiego astronoma, zmarłego w roku odkrycia planetoidy. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1217) 1932 EC.


(1263) Varsavia

(1263) Varsavia – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 129 dni w średniej odległości 2,67 au. Została odkryta 23 marca 1933 roku w Observatoire Royal de Belgique w Uccle przez Sylvaina Arenda. Nazwa planetoidy pochodzi od łacińskiej nazwy Warszawy, a zaproponował ją Tadeusz Banachiewicz w podziękowaniu za pomoc udzieloną przez to miasto obserwatorium na Lubomirze. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1263) 1933 FF.


(1290) Albertine

(1290) Albertine – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 234 dni w średniej odległości 2,37 au. Została odkryta 21 sierpnia 1933 w Observatoire Royal de Belgique w Uccle przez Eugène’a Delporte. Nazwa planetoidy pochodzi od Alberta I Koburga (1875–1934), króla Belgii zmarłego wkrótce po odkryciu asteroidy. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1290) 1933 QL1.


(1327) Namaqua

(1327) Namaqua – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 232 dni w średniej odległości 2,78 au. Została odkryta 7 września 1934 roku w Union Observatory w Johannesburgu przez Cyrila Jacksona. Nazwa planetoidy pochodzi od Namaqua, przybrzeżnego regionu w południowo-zachodniej Afryce. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1327) 1934 RT.


(1348) Michel

(1348) Michel – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 243 dni w średniej odległości 2,79 au. Została odkryta 23 marca 1933 roku w Observatoire Royal de Belgique w Uccle przez Sylvaina Arenda. Nazwa planetoidy pochodzi od Michela Arenda, starszego syna odkrywcy. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1348) 1933 FD.


(1427) Ruvuma

(1427) Ruvuma – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 207 dni w średniej odległości 2,75 au. Została odkryta 16 maja 1937 roku w Union Observatory w Johannesburgu przez Cyrila Jacksona. Nazwa planetoidy pochodzi od Rovumy, rzeki w Afryce. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1427) 1937 KB.


(1428) Mombasa

(1428) Mombasa – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 260 dni w średniej odległości 2,8  au. Została odkryta 5 lipca 1937 roku w Union Observatory w Johannesburgu przez Cyrila Jacksona. Nazwa planetoidy pochodzi od miasta Mombasa w Kenii. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1428) 1937 NO.


(1406) Komppa

(1406) Komppa – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 157 dni w średniej odległości 2,7 au. Została odkryta 13 września 1936 roku w Obserwatorium Iso-Heikkilä w Turku przez Yrjö Väisälä. Nazwa planetoidy pochodzi od "Gustafa Komppy" (1867-1949), kanclerza Uniwersytetu w Turku oraz jednego z założycieli Obserwatorium Iso-Heikkilä. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1406) 1936 RF.


(1405) Sibelius

(1405) Sibelius – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 139 dni w średniej odległości 2,25 au. Została odkryta 12 września 1936 roku w Obserwatorium Iso-Heikkilä w Turku przez Yrjö Väisälä. Nazwa planetoidy pochodzi od Jeana Sibeliusa (1865-1957), fińskiego kompozytora. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1405) 1936 RE.


(1433) Geramtina

(1433) Geramtina – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 248 dni w średniej odległości 2,8 au. Została odkryta 30 października 1937 w Observatoire Royal de Belgique w Uccle przez Eugène’a Delporte. Nazwa planetoidy pochodzi od imienia siostry Brora Ansgara Asplinda, szwedzkiego astronoma. Przed jej nadaniem planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1433) 1937 UC.


(1476) Cox

(1476) Cox – planetoida z grupy pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 163 dni w średniej odległości 2,28 au. Została odkryta 10 września 1936 roku w Observatoire Royal de Belgique w Uccle przez Eugène’a Delporte. Nazwa planetoidy pochodzi od Jacquesa Coxa (1898–1972), profesora astronomii na Uniwersytecie w Brukseli. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1476) 1936 RA.


(1456) Saldanha

(1456) Saldanha – planetoida należąca do zewnętrznej części pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 5 lat i 278 dni w średniej odległości 3,21 au. Została odkryta 2 lipca 1937 roku w Union Observatory w Johannesburgu przez Cyrila Jacksona. Nazwa planetoidy pochodzi od portu "Saldanha" znajdującego się na południowo-zachodnim wybrzeżu Południowej Afryki (António de Saldanha, XVI wieczny portugalski admirał i badacz). Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1456) 1937 NG.


(1489) Attila

(1489) Attila – planetoida należąca do zewnętrznej części pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 5 lat i 273 dni w średniej odległości 3,21 au. Została odkryta 12 kwietnia 1939 roku w Obserwatorium Svábhegyi w Budapeszcie przez György Kulina. Nazwa planetoidy pochodzi od Attyli, żyjącego w V wieku króla Hunów. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1489) 1939 GC.


(1518) Rovaniemi

(1518) Rovaniemi – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 118 dni w średniej odległości 2,23 au. Została odkryta 15 października 1938 roku w Obserwatorium Iso-Heikkilä w Turku przez Yrjö Väisälä. Nazwa planetoidy pochodzi od Rovaniemi, miasta w Finlandii. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1518) 1938 UA.


(1549) Mikko

(1549) Mikko – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 122 dni w średniej odległości 2,23 au. Odkrył ją Yrjö Väisälä 2 kwietnia 1937 roku w Obserwatorium Iso-Heikkilä w Turku. Nazwa planetoidy pochodzi od Mikko Arthura Levandera, fińskiego pastora oraz astronoma amatora, teścia odkrywcy. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1549) 1937 GA.


(1583) Antilochus

(1583) Antilochus – planetoida z grupy trojańczyków z obozu greckiego okrążająca Słońce w ciągu 11 lat i 201 dni w średniej odległości 5,11 au. Została odkryta 19 września 1950 roku w Observatoire Royal de Belgique w Uccle przez Sylvaina Arenda. Nazwa planetoidy pochodzi od Antilochosa, jednego z uczestników wojny trojańskiej. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1583) 1950 SA.


(1641) Tana

(1641) Tana – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 5 lat i 88 dni w średniej odległości 3,02 au. Została odkryta 25 lipca 1935 roku w Union Observatory w Johannesburgu przez Cyrila Jacksona. Nazwa planetoidy pochodzi od Tany, rzeki w Kenii. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1641) 1935 OJ.


(1659) Punkaharju

(1659) Punkaharju – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 235 dni w średniej odległości 2,78 au. Została odkryta 28 grudnia 1940 roku w Obserwatorium Iso-Heikkilä w Turku przez Yrjö Väisälä. Nazwa planetoidy pochodzi od Punkaharju, miasta w Finlandii. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1659) 1940 YL.


(1633) Chimay

(1633) Chimay – planetoida z grupy pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 5 lat i 252 dni w średniej odległości 3,19 au. Została odkryta 3 marca 1929 roku w Observatoire Royal de Belgique w Uccle przez Sylvaina Arenda. Nazwa planetoidy pochodzi od miasta Chimay w Belgii. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1633) 1929 EC.


(1705) Tapio

(1705) Tapio – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 179 dni w średniej odległości 2,3 au. Została odkryta 29 września 1941 roku w Obserwatorium Iso-Heikkilä w Turku przez Liisi Otermę. Nazwa planetoidy pochodzi od "Tapio", postaci z fińskiego eposu narodowego Kalevala. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1705) 1941 SL1.


(1676) Kariba

(1676) Kariba – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 126 dni w średniej odległości 2,24 au. Została odkryta 15 czerwca 1939 roku w Union Observatory w Johannesburgu przez Cyrila Jacksona. Nazwa planetoidy pochodzi od sztucznego jeziora Kariba w Afryce. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1676) 1939 LC.


(1680) Per Brahe

(1680) Per Brahe – planetoida z pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 4 lat i 181 dni w średniej odległości 2,72 au. Została odkryta 12 lutego 1942 roku w Obserwatorium Iso-Heikkilä w Turku przez Liisi Otermę. Nazwa planetoidy pochodzi od Pera Brahe (1602–1680), szwedzkiego gubernatora Finlandii. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1680) 1942 CH.


(1729) Beryl

(1729) Beryl – planetoida z grupy pasa głównego asteroid okrążająca Słońce w ciągu 3 lat i 121 dni w średniej odległości 2,23 au. Została odkryta 19 września 1963 roku w Goethe Link Observatory (Indiana Asteroid Program) w Brooklynie w stanie Indiana. Nazwa planetoidy pochodzi od "Beryl Potter", która w latach 1949-1966 pracowała przy Indiana Asteroid Program. Przed nadaniem nazwy planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1729) 1963 SL.


(1776) Kuiper

(1776) Kuiper – planetoida z pasa głównego planetoid okrążająca Słońce w ciągu 5 lat i 172 dni w średniej odległości 3,1 au. Została odkryta 24 września 1960 roku w Obserwatorium Palomar w programie Palomar-Leiden-Survey przez Cornelisa i Ingrid van Houtenów na płytach "Palomar Schmidt" wykonanych przez Toma Gehrelsa. Nazwa planetoidy pochodzi od Gerarda Kuipera, amerykańskiego astronoma pochodzenia holenderskiego, odkrywcy dwóch księżyców w Układzie Słonecznym a także Pasa Kuipera. Przed jej nadaniem planetoida nosiła oznaczenie tymczasowe (1776) 2520 PL.


Statua Posejdona w Göteborgu

Statua Posejdona w Göteborgu to dzieło Carla Millesa znajdujące się na Götaplatsen. Jest to fontanna z rzeźbą przedstawiającą Posejdona – mitologicznego władcę mórz i oceanów. Statua odlana została z brązu. Ukończono ją 20 października 1927 roku, a odsłonięto w listopadzie 1931.

Statua Posejdona stała się jednym z symboli Göteborga.


Kawadarci

Kawadarci (t. "Kawadarce", "Kawardżik" i "Kawadardżik"; maced. "Кавадарци") - miasto w południowej Macedonii Północnej, w kotlinie Tikwesz, nad rzeką Łuda Mara. Ośrodek administracyjny gminy Kawadarci. Liczba mieszkańców - 29.188 osób (97% Macedończyków, 1% Cyganów) [2002].

Osadnictwo w okolicach Kawadarci datuje się od VII-VI wieku p.n.e. Miasto na miejscu dzisiejszego Kawadarci zostało założone prawdopodobnie w czasach hellenistycznych. Miasto leżało przy Via Egnatia. W V i VI wieku zostało zniszczone przez Awarów i migrujących Słowian. Za czasów osmańskich w mieście osieliło się wiele rodów z pobliskich miejscowości, zniszczonych przez Turków. Dzięki temu w XVII wieku Kavadarci stało się sporym miasteczkiem i głównym ośrodkiem regionu Tikwesz. Pierwsza wzmianka o osadzie pod dzisiejszą nazwą w paszałyku bitolskim pochodzi z 1823. Po wojnach bałkańskich i rozpadzie imperium osmańskiego muzułmanie i Turcy opuścili miasto i okolice - ostatni wyjechali w latach 1935-1936. W czerwcu 1913 Kawadarci było ośrodkiem lokalnego powstania przeciwko władzy serbskiej, stłumionego przez serbskie wojska.

Kawadarci jest największym w Macedonii Północnej ośrodkiem uprawy winorośli i produkcji wina, której tradycje sięgają tu IV wieku p.n.e. Obecnie w kotlinie Tikwesz zbiera się rocznie 85 tys. ton winogron, z czego 80% na wino. Ocenia się, że około 85% mieszkańców regionu utrzymuje się z winiarstwa. Największe piwnice to "Tikwesz", "Czekorow" i "Popow". W pierwszym tygodniu września odbywa się w Kavadarci festiwal "Tikweszki Grozdober" ("Tikweskie Winobranie"). Poza winem w mieście i okolicy produkuje się wysokiej jakości tytoń. Uprawia się też mak na opium.

W mieście działa huta żelazoniklu, prowadzona przez spółkę "FENI", o rocznej produkcji 5-7 tys. ton. Produkcja opiera się na bogatych miejscowych złożach rud żelaza i niklu tuż na południe od miasta. W 2000 w mieście utworzono pierwszą w Macedonii wolną strefę ekonomiczną. Niedaleko miasta na Crnej Rece leży wielki sztuczny zbiornik wodny Tikwesz.


Szyling somalijski

Szyling somalijski – jednostka walutowa Somalii. 1 szyling = 100 centów.
W obiegu znajdują się banknoty o nominałach 5, 10, 20, 50, 100, 500 i 1000 szylingów.


Język beludżi

Język beludżi (zwany również baluczi) należy do rodziny języków indoeuropejskich. Językiem tym posługują się Beludżowie, pasterski lud pochodzenia irańskiego zamieszkujący Pakistan, Iran, południowy Afganistan, Oman, Turkmenistan i Tadżykistan. Według danych z 1987 roku posługiwało się nim 4,8 mln osób.

Język baludżi wraz z językami staroperskim, nowoperskim, pasztuńskim (błędnie zwanym afgańskim), kurdyjskim oraz wymarłymi dialektami średniowiecznymi, należy do grupy języków języków irańskich, którymi posługuje się około 200 milionów ludzi na terytorium rozciągającym się od wschodniej Turcji po Pakistan i zachodnią część Indii.

Literatura w języku beludżi obejmuje m.in.: epos heroiczny, ballady, pieśni liryczne, oraz bajki.


Ally McCoist

Alistair (Ally) McCoist (ur. 24 września 1962 w East Kilbride) – szkocki trener piłkarski i piłkarz grający na pozycji napastnika. 61-krotny reprezentant Szkocji.

Ally McCoist swoją bogatą w sukcesy karierę rozpoczynał w klubie St. Johnstone F.C., gdzie zadebiutował w roku 1978. W swym pierwszym sezonie w tej drużynie zagrał jedynie cztery mecze, nie strzelając żadnego gola. W sezonie 1980/81 rozegrał on w barwach St Johnstone aż 38 meczów, zdobywając 22 bramki. Po tym sezonie wiele znamienitych klubów z Wielkiej Brytanii chciało mieć u siebie McCoista, jednak wszystkie oferty, w tym Rangersów przebił Sunderland. Pobyt w Sunderlandzie nie należał do udanych dla Ally'ego, gdyż w 56 rozegranych meczach strzelił jedynie 8 goli. W roku 1983 klub z Glasgow doprowadził swoje starania - ówczesny menedżer Rangersów, John Greig sprowadził McCoista na Ibrox Park.

Grając w Rangers F.C. McCoist zdobył ogółem dziesięć mistrzostw Szkocji, zdobył Puchar Szkocji oraz dziewięć razy unosił w górę Puchar Ligi Szkockiej. Dwa razy, w 1992, i 1993 zdobył Europejski Złoty But, czyli nagrodę dla najlepszego strzelca lig europejskich w danym sezonie, został też wybrany Szkockim Piłkarzem Roku 1992. McCoist jest liderem w klasyfikacji najlepszych strzelców w historii Rangersów – zdobył 255 bramek w samej lidze, a ogólnie strzelił ich 355), w dodatku zajmuje piąte miejsce na liście strzelców reprezentacji Szkocji z dziewiętnastoma golami zdobytymi w 61 meczach. Jest też członkiem Klubu Wybitnego Reprezentanta, który zrzesza szkockich futbolistów mających na swym koncie ponad 60 występów w kadrze narodowej. McCoist zakończył karierę w Kilmarnock FC, będąc podopiecznym trenera Bobby’ego Wiliamsona. W roku 2004 został mianowany asystentem Waltera Smitha, menedżera reprezentacji Szkocji.

McCoist wrócił do Rangers jako asystent menedżera Waltera Smitha w styczniu 2007 r.

W dniu 22 lutego 2011 roku ogłoszono, że będzie nowym menedżerem Rangers od maja 2011 roku

16 maja 2011 roku został trenerem Rangers F.C.

Znany jest również jako komentator sportowy. Do 2006 współpracował razem z Johnem Motsonem jako komentator serii gier EA Sports – FIFA.


TGV Sud-Est

TGV Sud-Est – francuski elektryczny zespół trakcyjny należący do rodziny pociągów TGV. W nomenklaturze SNCF pociągi te są oznaczone jako klasa TGV 23000 (wersje 2-systemowe) oraz TGV 33000 (wersje 3-systemowe). Jest to pierwsza generacja pociągów TGV, zbudowanych przez przedsiębiorstwo Alsthom w latach 1978–1985.

W eksploatacji pozostaje 109 pociągów o numerach 1–98 i 100–102, 110–118. Większość składów poddano modernizacji, zwiększając prędkość maksymalną do 300 km/h.

Pierwsze pociągi TGV Sud-Est zbudowano jako prototypy w 1978 roku. Skonstruowano dwie jednostki tego typu, nazwane „Patrick” i „Sophie”, które przez trzy lata przechodziły różnorakie testy przed uruchomieniem seryjnej produkcji. Projektantem zarówno wyglądu, jak i malowania pociągu był Jack Cooper.
Pociągi TGV Sud-Est składają się z dwóch głowic napędowych, między które włączono 8 wagonów zawieszonych na wspólnych wózkach. Pociąg napędza 12 silników szeregowych prądu stałego. Zestawy kołowe wagonów wyposażone są w hamulce tarczowe, podczas gdy w głowicach napędowych zastosowano tradycyjne hamulce klockowe ze względu na konieczność ograniczenia nacisków na oś. Pociągi zasilane są napięciem stałym 1,5 kV lub przemiennym 25 kV. W roku 1984 dostarczono pierwsze pociągi 3-systemowe, przystosowane do zasilania napięciem przemiennym 15 kV, przeznaczone do obsługi połączeń ze Szwajcarią.

Wystrój wnętrza był pierwotnie raczej ubogi, a zagęszczenie foteli jest dość duże, pozostawiając pasażerom niewiele miejsca na nogi. Pociągi miały w założeniach kursować jedynie między Paryżem i Lyonem, a zatem czas podróży rzędu 2 godzin nie wymagał zapewnienia szczególnie wyszukanego komfortu. Tym niemniej wagony są wyposażone w klimatyzację.
Pewna ilość pociągów składała się wyłącznie z wagonów pierwszej klasy, w założeniu przeznaczone one były dla podróżujących w interesach, gotowych zapłacić więcej za większy komfort.

Ze względu na coraz dłuższe czasy podróży pociągami TGV, pociągi zostały zmodernizowane w latach 1986–1990. Wszystkie składy uzyskały zawieszenia pneumatyczne, podobne do zastosowanych we wchodzących właśnie do służby TGV Atlantique. W latach 1987–1996 dokonano również modernizacji wnętrz.

Począwszy od roku 1996 rozpoczęto zmianę malowania pociągów. Oryginalny pomarańczowy kolor TGV Sud-Est ustąpił miejsca szaro-niebieskiemu malowaniu, charakterystycznego dla pozostałych pociągów TGV. Pociągi 3-systemowe uzyskały z kolei specjalne malowanie, charakterystyczne dla "Ligne de Coeur", którą obsługują. Ostatnie pociągi w oryginalnym malowaniu przetrwały do roku 2001.


Dante XXI

Dante XXI – dziesiąty studyjny album długogrający brazylijskiego zespołu metalowego Sepultura. Inspiracją do nagrania tego koncepcyjnego albumu była Boska komedia Dantego. Utwory na nim zawarte nawiązują kolejno do Nieba, Piekła i Czyśćca. Podczas sesji zespół nagrał 11 premierowych utworów, 4 intra i 2 covery („Screaming for Vengeance” Judas Priest oraz „Scratching The Surface” Sick of It All). Na pierwszy singel wybrano „Convicted in Life”.

Materiał na płytę został nagrany w Trama Studios w São Paulo, mastering odbył się w Sterling Sound Studios w Nowym Jorku, a całość zmiksowano w Mega Studios w São Paulo. Album dotarł do 45. miejsca listy Billboard Independent Albums w Stanach Zjednoczonych sprzedając się w nakładzie 2,3 tys. egzemplarzy w przeciągu tygodnia od dnia premiery. Płyta trafiła ponadto na listy przebojów w Niemczech oraz Francji.